Thánh Mẫu Ca ''Song Ngữ'' - Sáng Tác: Nhạc Sĩ Alpha Linh - AI Phục Hồi

Sáng Tác: Nhạc Sĩ Alpha Linh - AI Phục Hồi

Thiên Đường Một Cuộc Đời Mới!

Melbourne 30.10.2026

Ba thương yêu của con.

Mùa xuân đã về nơi đây, Mùa xuân là ngày ba chào đời và cũng là ngày ba lìa cõi đời. Mỗi khi nhìn khu vườn hoa đua nở, nhìn những cánh chim Thiên Đường cơn luôn nghĩ về ba má của con.

Thiên Đường Một Cuộc Đời Mới! Nó gợi lên cảm giác vừa chứa đựng hy vọng, vừa ẩn chứa sự bí ẩn. “Thiên đường” liên tưởng về một chốn bình yên, hạnh phúc và trọn vẹn, trong khi “Một cuộc đời mới” lại mang ý nghĩa về sự chuyển hóa, một cơ hội để bắt lại từ đầu, có lẽ là sau khi đã nếm trải đủ mọi vị ngọt bùi lẫn đắng cay mà cuộc đời mang đến. Và nếu kết nối với hình ảnh ẩn dụ về các món ăn con cảm thấy một hướng suy ngẫm thú vị. Có lẽ thiên đường không phải là nơi chỉ toàn những điều ngọt ngào.

Có lẽ đó là một cách sống mới, nơi chúng ta thực sự thấu hiểu và trân trọng mọi hương vị mà cuộc đời ban tặng. Một cuộc đời mới không nhất thiết đồng nghĩa với việc chối bỏ quá khứ. Nó có thể là việc mang theo những trải nghiệm đã qua, hòa giải với những gì từng xảy ra, và chọn cách đón nhận ngày mai với một tâm thế khác biệt.

Cuộc đời quả thực giống như một món ăn. Những khoảnh khắc ngọt ngào tựa như mật ong, đó là những ngày ta cảm thấy được yêu thương, cười đến đau cả bụng, khi mọi thứ dường như đều diễn ra thật suôn sẻ. Những hương vị đậm đà mang lại sự phong phú và thỏa mãn, nhắc nhở ta về vẻ đẹp của những ngày bình thường. Rồi còn có cả vị đắng, nỗi đau tan vỡ, sự thất vọng, nỗi cô đơn, và những khoảnh khắc cuộc sống chẳng diễn ra như ta hằng mong đợi.

Nhưng điều thú vị nhất là đôi khi chính những hương vị đắng cay lại giúp ta trân trọng vị ngọt một cách sâu sắc hơn.

Hãy thử tưởng tượng nếu ngày nào cũng chỉ ăn đồ ngọt. Ban đầu, có thể sẽ thấy thật tuyệt vời, nhưng dần dần, sự ngọt ngào ấy sẽ trở nên tầm thường. Nếu thiếu đi sự tương phản, có thể quên mất rằng nó vốn đặc biệt đến dường nào. Cũng giống như vậy, nếu chưa từng trải qua nỗi buồn, liệu có thực sự thấu hiểu được hạnh phúc không. Nếu chưa từng mất đi điều gì, liệu có nhận ra giá trị quý giá của những gì mình đang có không.

Tất nhiên, ta không cho rằng đau khổ là điều bắt buộc phải trải qua mới xứng đáng có được hạnh phúc, cũng không tin rằng mọi trải nghiệm đau thương đều nhất định khiến ta mạnh mẽ hơn. Có những nỗi đắng cay chỉ đơn thuần là đắng cay, và có những trải nghiệm vốn dĩ rất bất công. Ta chẳng cần phải cố tỏ ra rằng nỗi đau là điều tốt đẹp chỉ vì ta có thể rút ra bài học nào đó từ nó.

Nhưng có lẽ, sống trọn vẹn nghĩa là học cách đón nhận mọi hương vị, mà không để bất kỳ hương vị đơn lẻ nào định nghĩa toàn bộ món ăn ấy.

Và còn một ý niệm khác rất đẹp, chúng ta không chỉ đơn thuần thưởng thức món ăn mà cuộc đời dọn sẵn, mà chính chúng ta cũng đang góp phần chuẩn bị cho món ăn đó.

Con không phải lúc nào cũng có thể chọn lựa nguyên liệu. Đôi khi, cuộc đời mang đến những hoàn cảnh bất ngờ, những mối quan hệ khó khăn, hay những mất mát mà con chẳng hề mong muốn. Nhưng dần dần, con học được cách thêm vào những gì cần thiết, buông bỏ những gì không còn phù hợp, biết điều gì xứng đáng để dành thời gian, và điều gì không muốn tiếp tục mang vác. 

Con học được khi nào nên thêm chút ngọt ngào vào ngày đắng cay của ai đó, khi nào nên dành thời gian để bản thân chữa lành, và khi nào nên ngừng rắc thêm muối vào một vết thương vốn đang cần sự dịu dàng vỗ về. Có lẽ sự khôn ngoan không nằm ở việc tạo ra một cuộc đời lúc nào cũng ngọt ngào. Có lẽ nó nằm ở việc học cách sống chung với sự phức tạp của cuộc đời, biết tận hưởng vị ngọt khi nó hiện diện, kiên cường chịu đựng vị đắng khi cần thiết, và luôn giữ sự tò mò về những hương vị sẽ đến trong “miếng” tiếp theo.

Ba của con ơi, con đã và đang ở trong bếp để cùng học cách nấu nướng của má đây, học thêm cũi thổi lửa của ba để ngay cả cùng một món ăn, hương vị của nó cũng có thể khác biệt tùy vào thời điểm chúng ta thưởng thức.

Thứ từng khiến thấy đắng chát, theo thời gian, có thể trở thành một hương vị thấu hiểu. đồng tâm.

Một lời chia tay đau đớn cuối cùng lại dạy con trân trọng giá trị của sự kết nối. Một giai đoạn cô đơn có thể giúp con khám phá ra bản ngã thật sự của mình khi không còn ai bên cạnh. 

Không phải trải nghiệm nào cũng thay đổi hương vị, nhưng đôi khi chính chúng ta thay đổi đủ nhiều để cảm nhận nó theo một cách khác Con thầm cảm ơn khoá học nấu ăn của hai đầu bếp trứ danh ba má của con nha. Cho dù nay con không còn trẻ nữa, nhưng vẫn phải học hoài... nếp nhà của ba má 

Ba ơi! đêm nay con rất nhớ và nhớ một thực đơn cuộc đời mà ba má đã từng nấu, ăn thử.. và bền bỉ theo năm tháng, thêm thắt từng gia vị để có những bữa ăn ngon ngạt ngào hương vị cho các con cháu ăn với tràn đầy thương yêu, hạnh phúc.

Con tha thiết mong ước đời sống bên kia thật đẹp đến với ba má. 

“Thiên Đường Một Cuộc Đời Mới” con đang nghĩ về ba má, Đêm nay đúng 29 năm ba đã rời xa thế gian này sau cả một đời làm việc vất vả, chịu đựng gian nan và hy sinh tất cả vì con cháu. Giờ đây, điều duy nhất con mong mỏi một chốn bình yên, nơi ba má không còn phải nhọc nhằn nữa, một nơi để ba má được nghỉ ngơi trọn vẹn, giữa khung cảnh tươi đẹp và hạnh phúc. 

Con mơ ước nơi đó giống như một khu vườn tuyệt mỹ, ngập tràn những loài hoa lạ với đủ sắc màu, cỏ cây xanh tốt trong tiết trời ấm áp dịu dàng của mùa xuân vĩnh cửu. Có lẽ ở đó, những lối đi uốn lượn dẫn lối khắp khu vườn, tiếng chim hót líu lo hòa cùng làn gió nhẹ mang theo hương hoa thơm ngát. Nơi ấy chẳng còn sự mệt mỏi, chẳng còn nỗi buồn hay những lo toan về ngày mai. Ba má có thể thảnh thơi tận hưởng vẻ đẹp xung quanh, trút bỏ hoàn toàn mọi gánh nặng từng mang trên vai.

Và biết đâu, tại thiên đường ấy,  cuối cùng ba má cũng có thể trải nghiệm một cuộc đời mà khi còn ở trần gian, đã chẳng bao giờ có đủ thời gian để tận hưởng.

Cuộc đời ở trần gian đã chứa đựng quá nhiều đắng cay và gian khó. Ba má đã chấp nhận nếm trải những hương vị khắc nghiệt ấy để con cái mình có được một cuộc đời ngọt ngào hơn. Và giờ đây, trong thâm tâm, con mong rằng tiếp theo trong hành trình của ba má sẽ chỉ còn lại sự bình yên, vẻ đẹp và sự ngọt ngào.

Chúng con không thể biết chắc điều gì đang chờ đợi ở phía sau cái chết. Nhưng con tin rằng, việc hy vọng những người từng chịu nhiều đau khổ sẽ tìm thấy hạnh phúc sau những gian truân ấy là một điều vô cùng nhân văn và tốt đẹp. Đó là nếp sống của ba má.

Cuộc đời của ba má có thể đã khép lại, nhưng tình yêu thương, nguồn con cho mong ước tốt đẹp mà con dành cho ba má vẫn luôn sống mãi trong con.

Mỗi khi nhớ về những hy sinh của ba má, mỗi khi con trân trọng cuộc sống mà ba má đã góp phần tạo nên, và mỗi khi con trao đi lòng tốt cho người khác, thì tình yêu thương của ba má vẫn tiếp tục hiện hữu trên thế gian này.

Con mong cho đôi bàn tay từng làm việc không mệt mỏi ấy, giờ đây được an nghỉ mãi mãi. Mong rằng những trái tim từng mang nặng bao nỗi lo toan, giờ đây chỉ còn biết đến sự an yên.

Mong rằng những cuộc đời từng trải qua biết bao gian khó, giờ đây sẽ nở rộ thành một khu vườn vĩnh hằng, nơi ngập tràn những đóa hoa tươi thắm, những tán cây tỏa hương thơm ngát và niềm hạnh phúc vô biên.

Và tin rằng ba má kính yêu của con, dù đang ở bất cứ nơi đâu, cuối cùng cũng được tận hưởng chốn thiên đường mà ba má hoàn toàn xứng đáng có được.

Thiên Đường Một Cuộc Đời Mới, một khu vườn tuyệt đẹp dành cho những tâm hồn đã dành cả cuộc đời mình để giúp người khác được nở hoa.

Con nguyện cầu ký ức về ba má sẽ luôn mang đến cho con cháu sự dịu dàng, tin yêu, lòng biết ơn và cảm giác bình an.

Khi hình dung về khu vườn thiên đường này, con cảm thấy ba má đang ở bên nhau, thong dong dạo bước giữa những đóa hoa, cuối cùng cũng được tự do tận hưởng cuộc sống tươi đẹp mà ba má đã nỗ lực hết mình để vun đắp cho con cháu đời nay và mãi mãi đến đời sau....

Thương yêu con gửi về ba. Một nén nhang lòng chúng con tưởng nhớ 29 năm ngày Giỗ Ba!

Con gái 9 của Ba

Kim Oanh

30.10.2026

Áo Trắng Ngày Xưa

  

Kỷ niệm xưa đong đầy
Gió vờn áo trắng bay
Nón nghiêng ngơ ngẩn nắng
Say!

Bâng khuâng nhận tập thơ
Ép phượng thắm ai ngờ
Riêng giấu trong ngăn cặp
Mơ!

Lối nhỏ nắng phai hồng
Xa xôi bóng dõi trông
Hoa tàn theo gió lộng
Xong!

Kim Oanh

Từ Điệu Lâm Giang Tiên

  

Sau khi nhà Đường 唐 bị Chu Ôn 朱溫 soán ngôi và diệt vong, nước TH tiến vào thời kỳ “Ngũ Đại Thập Quốc 五代十國”. Những khúc hát của Đường giáo phường vẫn lưu truyền trong dân gian, kể cả những đoản kịch và những bài ca múa, được gọi là “Đôn Hoàng Khúc Tử 敦煌曲子”, “Đôn Hoàng Khúc Tử Từ 敦煌曲子詞”, “Đôn Hoàng Ca Từ 敦煌歌辭”, hay giản đơn là “Đôn Hoàng Khúc 敦煌曲”. Những bài hát này làm nền móng cho Tống Từ sau này. Các thi sĩ thời Ngũ Đại bắt đầu thích thú với việc đặt lời ca mới cho đôn hoàng ca từ, động tác này gọi là “Điền Từ”, khởi đầu cho một thời hưng vượng của từ.

Vào thời Ngũ Đại, Đôn hoàng khúc hẳn phải có rất nhiều. Rất tiếc đã bị mai một theo thời gian, chỉ còn lại khoảng vài trăm bài. Một trong những bài xưa nhất là “Lâm Giang Tiên”. Sách “Liệt Tiên Truyện 列仙傳” kể rằng có một vi tiên người nước Triệu thời Chiến Quốc, không ai biết tên thật của ông, chỉ biết người đời gọi ông là “Cầm Cao 琴高”. Ông rất giỏi âm luật, thường gẩy đàn cầm và hát rất hay trong đó có bài hát sau này là từ điệu Lâm giang tiên. Sau khi tu tiên đắc đạo, ông thường ngao du vùng Ký Châu 冀州, Trác Quận 涿郡 trong vòng hơn 200 năm. Sau cùng ông cùng một người đệ tử, cưỡi cá chép đỏ bơi trên sông Trác Thủy rồi đi vào trong nước.

Một thuyết nói tên từ bài Lâm giang tiên là tưởng niệm và ca tụng các vị thủy thần kể cả nữ thần sông Tương湘. Theo truyền thuyết vua Nghiêu 堯có 2 người con gái là bà Nga Hoàng 娥皇và Nữ Anh女英 đều gả cho vua Thuấn舜. Khi vua Thuấn băng hà, 2 bà tự trầm ở sông Tương và trở thành nữ thần ngự trị sông Tương.

Cái tên Lâm Giang Tiên lấy từ lời của bài Đôn hoàng ca từ:

岸闊臨江底見沙，Ngạn khoát lâm giang để kiến sa,

東風吹柳向西斜。Đông phong xuy liễu hướng tây tà.

Chữ “tiên thêm vào để chỉ các vị thủy tiên.

Vào thời Ngũ Đại, Lý Tuần 李珣 ở nước Tiền Thục là người đầu tiên điền bài từ này. Sau đó nhiều thi sĩ cũng điền bài từ này với nhiều tên khác nhau như “Tạ Tân Ân 謝新恩”, “Thụy Hạc Tiên 瑞鶴仙”, “Uyên Ương Mộng 鴛鴦夢”, v.v.

Trong bài này tôi xin cống hiến quý độc giả 2 bài từ của thi sĩ thời Ngũ Đại là Lộc Kiền Ỷ 鹿虔扆 và Lý Dục 李煜. Chúng ta đã biết nhiều về Lý Dục. Tôi xin nói chút ít về Lộc Kiền Ỷ. Ông đỗ tiến sĩ nước Hậu Thục後蜀 trong thời Ngũ Đại, dưới triều vua Mạnh Sưởng孟昶, còn được gọi là Hậu Chủ 後主. Mạnh Sưởng là ông vua xa xỉ, thích tiệc tùng ca hát, nghe lời xàm tấu hại người hiền. Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn 趙匡胤 đánh tan nuớc Hậu Thục, bắt Mạnh Sưởng làm tù binh. Mạnh sưởng uất ức hoặc bị đầu độc mà chết. Vợ của Mạnh Sưởng là bà Hoa Nhụy Phu Nhân 花蕊夫人 có nhan sắc bị Triệu Khuông Dẫn thu dụng. Tuy phải hầu hạ kẻ chiến thắng, bà vẫn lén lút thờ bài vị của Mạnh Sưởng. Bà cũng là tác giả của bài “Vong Quốc Thi” mà chúng ta đã biết. Thương cho một kiếp hồng nhan sống trong “Thuở trời đất nổi cơn gió bụi”.

Lộc Kiền Ỷ là 1 trong 5 vị quan của nước Hậu Thục, chuyên làm từ soạn nhạc giúp hậu chủ Mạnh Sưởng giải khuây, bị dân gian ghép cho cái tên “Ngũ Quỷ”. Tuy nhiên sau khi Thục vong, ông về quê ở ẩn, từ chối làm quan cho Tống Triều.

臨江仙 - 鹿虔扆 Lâm Giang Tiên - Lộc Kiền Ỷ

金鎖重門荒苑靜， Kim tỏa trùng môn hoang uyển tĩnh,
綺窗愁對秋空。 Ỷ song sầu đối thu không.
翠華一去寂無蹤。 Thúy hoa nhất khứ tịch vô tung.
玉樓歌吹， Ngọc lâu ca xúy,
聲斷已隨風。 Thanh đoạn dĩ tùy phong.

煙月不知人事改， Yên nguyệt bất tri nhân sự cải,
夜闌還照深宮。 Dạ lan hoàn chiếu thâm cung.
藕花相向野塘中， Ngẫu hoa tương hướng dã đường trung,
暗傷亡國， Ám thương vong quốc,
清露泣香紅。 Thanh lộ khấp hương hồng.

Chú Thích

1- Lâm Giang Tiên 臨江仙: nguyên là tên 1 bài hát của Đường giáo phường, sau dùng làm tên từ bài. Bài này song điệu có 58 hoặc 60 chữ, vần bằng. Có người nói Lộc Kiền Ỷ làm bài này để thương tiếc nhà Hâu Thục Mạnh Sưởng孟昶, cũng có người nói ông thương tiếc nhà Tiền Thục Vương Diễn王衍. Cách luật:

X X B X B X T cú

X B X T B B vận

X B X T T B B vận

X B X T cú

X T T B B vận

X X T X B X T cú

X B X T B B vận

X B X T T B B vận

X B X T cú

X T T B B vận

2- Kim tỏa trùng môn 金鎖重門: nhiều lớp cửa khóa.

3- Hoang uyển荒苑: vường của hoàng gia bị bỏ hoang phế.

4- Ỷ (khỉ) song 綺窗：Song hộ có vẽ hoa văn mầu sắc.

5- Thu không 秋空: bầu trời mùa thu.

6- Thúy hoa 翠華 = Thúy vũ hoa cái 翠羽華蓋: những võ khí hoặc cờ xí mà những người tùy tùng của hoàng đế mang theo đã dùng lông chim phỉ thúy làm trang sức. Trong bài này chữ “thúy hoa” ám chỉ hoàng đế.

7- Vô tung 無蹤: không có tung tích.

8- Ngọc lâu玉樓: nhà lầu trong cung vua.

9- Ca xúy 歌吹: tiếng đàn hát.

10 Yên nguyệt 煙月: khói và trăng hoặc ánh sáng trăng khi trời có mây mỏng.

11- Dạ lan 夜闌: đêm sắp hết, thâm khuya.

12- Thâm cung 深宮: cung cấm của hoàng gia.

13- Ngẫu hoa 藕花: hoa sen.

14- Tương hướng 相向: đối diện nhau.

15- Dã đường 野塘: ao hồ hoang vắng.

16- Ám thương 暗傷: âm thầm thương tiếc.

17- Thanh lộ 清露: giọt sương trong trẻo.

18- Hương hồng 香紅: chỉ hoa sen.

Dịch Nghĩa

Nhiều lớp cửa cung khóa kín, vường thượng uyển hoang vu yên tĩnh.
Cửa sổ hoa lệ đượm buồn nhìn bầu trời thu.
Nhà vua đã ra đi hoàn toàn không tung tích.
Những tiếng đàn hát trên lầu ngọc ngày xưa,
Đã tan biến theo làn gió.

Khói trăng không biến đến việc người thay đổi,
Trong đêm tàn còn chiếu trên cung xưa.
Trên mặt hồ hoang phế chỉ còn hoa sen soi bóng.
Âm thầm thương tiếc cho quốc gia đã mất,
Những giọt sương trong trẻo đọng trên lá sen rơi xuống như những giọt châu lệ.

Phỏng Dịch

1 Lâm Giang Tiên – Non Nước Xưa

Khóa kín cửa đôi vườn hoang lặng,
Song thưa sầu ngắm trời không.
Đế vương mai một tuyệt vô tung.
Đàn ca lầu ngọc,
Tan biến ngọn thu phong.

Nhân vật đổi thay tàn trăng khói,
Đêm thâu mờ chiếu thâm cung.
Hồ xưa hoang vắng phù dung.
Thầm thương vong quốc,
Sương trắng khóc sen hồng.

2 Non Nước Xưa

Cửa cung khóa kín trùng trùng,
Vườn hoa thượng uyển một vùng hoang vu.
Đượm buồn song hộ trời thu,
Người xưa nay đã phiêu du nơi nào.
Lầu cao đàn hát xôn xao,
Âm thanh ngày ấy tan vào gió khơi.
Khói trăng không biết đổi dời,
Đêm tàn mờ chiếu một trời cung xưa.
Hoa sen hồ cũ còn trơ,
Ngậm ngùi vong quốc hững hờ giọt sương.
Như dòng lệ khóc hồng hương.

HHD 12-2019

***

Lâm Giáng Tiên, Lộc Kiển Ỷ

1-

Cửa kép khóa vàng, vườn hoang vắng
Song gấm buồn ngó thu không
Xe vua một xuất, biệt vô tung
Sáo ca lầu ngọc
Thanh dứt theo gió đông

Trăng mờ không biết người thay đổi
Đêm tàn còn chiếu thâm cung
Hoa sen soi bóng xuống hồ hoang
Thầm thương nước mất
Sương trong khóc búp hồng


2- Sầu Vong Quốc

Thượng uyển hoang, khóa vàng cửa cấm
Ngó trời thu song gấm sầu buồn
Xe vua xuất, biệt tăm luôn
Sáo ca lầu ngọc gió luồn mang theo

Người thay đổi, trăng treo nào biết
Đêm gần tàn chiếu miết thâm cung
Hoa sen soi bóng hồ rong
Thầm thương nước mất, búp hồng móc vương!

Lộc Bắc
Aug26

***

Sầu Non Nước

Cửa cung khóa kín hoang vu

Song thưa lệ đẵm trời thu đượm sầu

Cố nhân nay biết tìm đâu

Thanh âm xưa vẳng lầu cao tiếng đàn
Âm thầm theo gió biến tan
Khói trăng bất biến chẳng màn​g đổi thay
Mặt hồ hoang phế bóng ai
Tiếc thương non nước tàn phai suy rồi

Búp sen đọng giọt sương rơi

Như dòng lệ khóc sao vơi ngậm ngùi

Kim Oanh
Oct.2026

--------o0o--------

臨江仙 - 李煜 Lâm Giang Tiên – Lý Dục
(謝新恩 Tạ Tân Ân) 其一 Kỳ 1

秦樓不見吹簫女， Tần lâu bất kiến xuy tiêu nữ,
空餘上苑風光。 Không dư thượng uyển phong quang.
粉英含蕊自低昂。 Phấn anh hàm nhụy tự đê ngang.
東風惱我， Đông phong não ngã,
才發一衿香。 Tài phát nhất câm hương.

瓊窗夢醒留殘日， Quỳnh song mộng tỉnh lưu tàn nhật,
當年得恨何長！ Đương niên đắc hận hà trường!
碧闌干外映垂楊。 Bích lan can ngoại ánh thùy dương.
暫時相見， Tạm thời tương kiến,
如夢懶思量。 Như mộng lại tư lương.

Chú Thích

1 Tác giả làm để tưởng nhớ bà Đại Chu Hậu 大周后qua đởi ở tuổ 29.

Bài này tác giả đặt tên là “Tạ Tân Ân 謝新恩”. Bình luận gia Vương Quốc Duy王国维 nhận thấy bài này hát theo điệu lâm giang tiên 臨江仙 nên xếp vào loại “Lâm giang tiên”. Hiện nay còn lưu lại 5 bài từ theo điệu Tạ tân ân. Chỉ có kỷ 3 là tìm thấy cách luật trên trang mạng “Từ bài 詞牌”. Với bài này tôi cũng chép lại cách luật ấy duy những chữ không phù hợp đã được sửa lại thành “X”, thường ở vị trí số 1 và 3 của câu thơ.

B B T T B B T cú
X B T T B B vận
X B X T T B B vận
X B X T cú
B T T B B vận

B B T T B B T cú
X B X T B B vận
X B X T T B B vận
X B B T cú
B T T B B vận

2 Tần lâu 秦楼: căn lầu do Tần Mục Công 秦穆公xây cho con gái là nàng Lộng Ngọc弄玉. Tên khác là Phụng Hoàng đài鳳凰台.
3 Xuy tiêu nữ 吹箫女: tức là nàng Lộng Ngọc弄玉 trong truyên cổ xưa, thổi tiêu rồi cưỡi phụng bay đi. Người đời sau nhắc đến việc này để biểu thị tình cảm nhớ người ra đi bỏ lầu trống không, nhìn vật nhớ người.
4 Thượng uyển上苑: vườn hoa của hoàng gia.
5 Phong quang 風光: cảnh sắc, phong cảnh.
6 Phấn anh粉英: các loại hoa. Có bản chép sai là “Phấn mạc 粉莫".
7 Hàm Nhụy含蕊: chứa nhụy hoa. Bản khác chép “Kim nhụy金蕊: nhụy vàng”. Phấn anh hàm nhụy: chỉ các loại hoa mầu sắc.
8 Tự 自 = các tự各自: mỗi hoa tự có.
9 Đê ngang 低昂: cao thấp khác nhau.
10 Đông phong東風: gió xuân.
11 Não惱: làm cho phiền muộn, khổ não, phiền não.
12 Tài才: chỉ có.
13 Phát 發: đưa ra, phân bố.
14 Câm (khâm) 衿= khâm襟: cổ áo. Nhất câm hương一衿香: hương thơm ám trên y phục.
15 Quỳnh song 瓊窗: cửa sổ làm bằng ngọc, phiếm chỉ cửa sổ hoa lệ.
16 Tỉnh 醒: nguyên chính bản lưu lại thì chữ này mất hoặc không đọc được nên người đời sau tùy tiện thêm vào. Có người dùng chữ “Địa地: đất” thành “Mộng địa 夢地: vùng đất mộng”. Có người dùng chữ “Tỉnh: tỉnh dậy” thành “Mộng tỉnh 夢醒: tỉnh mộng”.
17 Đắc hận 得恨: ôm hận.
18 Hà trường 何長: dài làm sao.
19 Bích lan can 碧闌干: lan can sơn mầu xanh hoặc lan can có khảm ngọc xanh.
20 Thùy dương 垂楊: cành dương liễu rủ xuống. Trong văn chương thường gọi cây dương liễu 楊柳 là “Dương 楊”, ngoài đời thường gọi là “Liễu 柳”.
21 Tạm thời tương kiến 暫時相見: gặp nhau trong giấc mộng ngắn ngủi.
22 Lãn (lại) 懒: lười hoặc chán ghét. Có bản chép sai là “Nộn 嫩: non", hay Nga 娥: người đẹp".
23 Tư lương 思量 = tư niệm 思念: suy tư.

Dịch Nghĩa

Lên lầu Tần mà không nhìn thấy cô gái thổi tiêu,
Chỉ còn lại quang cảnh của khu vườn thượng uyển.
Các loại hoa nở nhiều mầu sắc tự mọc cao thấp (không ai xem).
Gió xuân làm tôi phiền não,
Chỉ đưa đến cổ áo y phục của tôi một chút hương.

Tỉnh mộng ra thì ngoài cửa sổ hoa lệ còn lưu lại tí ánh sáng của ngày tàn. (Hoặc ngoài song cửa hoa lệ trên vùng đất mộng còn lưu lại tí ánh sáng của ngày tàn, nếu dùng chữ “Địa” thay cho chữ “Tỉnh”).
Năm xưa hoan lạc chỉ còn là mối hận dài đăng đẳng.
Ngoài lan can xanh thắm có bóng rặng thùy dương，
Đều là cảnh tạm,
Như thấy trong giấc mộng. Tôi chán ngán không muống nghĩ tới nữa (Thực sự vẫn phải nghĩ tới, vẫn phải luôn luôn nuối tiếc thời vàng son đã mất).

Phỏng Dịch

1 Lâm Giang Tiên - Nhớ Người Xưa

Lầu Tần chẳng thấy người tiêu nữ,
Còn đây thượng uyển thênh thang.
Muôn hoa sắc thắm tự bầy hàng,
Gió đông áo não,
Còn thổi chút hương tàn.

Bên song tỉnh giấc ngày trầm lắng,
Năm xưa mối hận còn vương.
Lan can vừa ánh bóng thùy dương.
Thấy nhau chăng nữa,
Như mộng mãi buồn thương.

2 Nhớ Người Xưa

Lầu Tần người đã đi đâu?
Còn đây vườn cũ muôn mầu sắc hoa.
Gió xuân phiền não chan hòa,
Đưa hương thoang thoảng ngày qua lỡ làng.

Bên song tỉnh giấc, ngày tàn,
Năm xưa ôm hận, phũ phàng thời gian.
Ánh dương liễu, ngoài lan can,
Thấy nhau như mộng nghĩ cằn tâm tư.

HHD 

12-2019

***

Lâm Giáng Tiên kỳ 1, Lý Dục

1-

Lầu Tần không thấy nàng thổi sáo
Chỉ còn vườn thượng cảnh quang
Sắc mầu hoa nở tự dọc ngang
Gió xuân phiền não
Cổ áo chút hương tàn

Tỉnh mộng song quỳnh ngày tàn nắng
Vui xưa tiếc hận mãi vương
Ngoài rào biếc bóng thùy dương
Gặp nhau cảnh tạm
Như mộng, lười tiếc thương!

2- Người xưa

Nàng thổi tiêu lầu Tần không thấy
Chỉ vườn vua còn mấy cảnh quang
Hoa đua nở, tự dọc ngang.
Gió xuân phiền não hương loang áo sồng

Khi tỉnh mộng, ngoài song tàn nắng
Hoan lạc xưa sầu đắng mãi vương
Ngoài rào biếc bóng thùy dương
Thấy nhau cảnh tạm, tiếc thương cũng đành!

Lộc Bắc
Aug26
***
Nhớ Người Xưa

Lầu Tần lặng tiếng tiêu nàng
Vườn hoa thượng uyển thênh thang vắng người
Sắc màu đua nở xinh tươi
Gió đông áo não kém vui hương tàn
Bên song tỉnh giấc mơ màng
Năm xưa mối hận còn mang ngút ngàn
Ánh thùy dương ngoài lan can
Chỉ là giấc mộng dở dang thôi đành!

Kim Oanh
Oct. 2026

Hữu Nhân Dạ Phỏng 友人夜訪 - Bạch Cư Dị (Trung Đường)

 

Bạch Cư Dị 白居易 (772-846) tự Lạc Thiên 樂天, hiệu Hương Sơn cư sĩ 香山居士 và Tuý ngâm tiên sinh 醉吟先生, người Hạ Khê (nay thuộc Thiểm Tây). Ông là thi nhân tiêu biểu nhất giai đoạn cuối đời Đường, là một trong những nhà thơ hàng đầu của lịch sử thi ca Trung Quốc. Ông xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ, nhà nghèo nhưng rất thông minh, 9 tuổi đã hiểu âm vận, mười lăm tuổi đã bắt đầu làm thơ. Ông chủ trương thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xã hội, chống lại thứ văn chương hình thức. Ông thường nói: "Làm văn phải vì thời thế mà làm... Làm thơ phải vì thực tại mà viết, mục đích của văn chương là phải diễn đạt tình cảm của nhân dân”. Thơ ông mang đậm tính hiện thực, lại hàm ý châm biếm nhẹ nhàng kín đáo. Họ Bạch chủ trương thơ ca phải giản dị để dân chúng đều hiểu được; tình cảm, tư tưởng phải giàu tính nhân dân, nói được nỗi lòng của mọi người trước thế sự. Thơ ông rất trữ tình. Khi ông bị đi đày từ Tràng An đến Tây Giang, ba bốn ngàn dặm, dọc đường thấy trường học, chùa chiền, quán trọ, hồ sen… đều có đề thơ của mình.

Lời phi lộ

Mời các bạn giao hoan với một con yêu tinh, tuy chỉ được cấu tạo bởi 20 chữ, nhưng có đầy đủ các yếu tố hấp dẫn để thu hút khách làng chơi:
— Có thềm cao, chiếu đẹp, gió mát.
— Có thông vi vu, rượu nồng ấm, trăng sáng soi.
— Chưa đù hấp dẫn ư?
— Vậy thì cộng thêm cố nhân cho vui vẻ mọi bề!
Hay vô cùng! Thoạt nhìn cứ tưởng tục; nhưng nó thanh hơn cả một thiếu nữ “thanh” nhất:

Nguyên tác     Dịch âm

友人夜訪         Hữu Nhân Dạ Phỏng

簷間清風簟 Thiềm gian thanh phong điệm
松下明月盃 Tùng hạ minh nguyệt bôi.
幽意正如此 U ý chính như thử,
況乃故人來 Huống nãi cố nhân lai.

Dịch thơ

Người Bạn Đến Thăm Đêm

Chiếu, thềm cao, gió mát.

Thông, rượu, trăng sáng soi.

Thâm ý rõ như thế,

Huống cố nhân đến chơi./.

Lời bàn

Đây là nét súc tích điển hình của ngũ ngôn tứ tuyệt, súc tích đến độ cô đọng. Bài dịch phải sử dụng 5 dấu phẩy (,) 2 dấu chấm (.) và một dấu chấm hết (./.) để diễn đạt gẫy gọn ý của nguyên bản. Nói cách khác, đây là một bài thơ Đường dịch ra chữ Quốc-ngữ chứ không phải dịch ra chữ Nôm (chữ Nôm không có dấu).

Con Cò

***

Có Bạn Đến Thăm

Thềm nhà gió mát hiu hiu,

Bóng tùng soi chén trăng khêu rạng ngời

Nhẹ nhàng lòng cảm thảnh thơi

Bạn cũ ghé đến niềm vui dâng trào.

Kim Oanh

***

Bạn Đến Thăm Đêm

Trên thềm gió chiếu manh,

Chén rượu trăng thông xanh.

Nhàn nhã nào hơn được.

Còn thêm bạn suốt canh.

Mỹ Ngọc phỏng dịch.

Oct. 3/2026.

***

Có Bạn Đến Thăm Trong Đêm

Gió mát hiên nhà với chiếu manh

Bóng tùng chén rượu ánh trăng thanh

Lòng vui thanh thản nơi yên tịnh

Tri kỷ đến chơi bạn chí thành.

Thanh Vân

***

Tri kỷ Thăm Đêm

Hiên cao, chiếu, gió mát.

Tùng hạ, rượu, trăng rằm

Thế đó thanh nhàn thú

Huống chi bạn cũ thăm

SongThất Lục Bát :

Trên thềm cao chiếu tre gió mát

Dưới tàn thông rượu bát trăng rằm

Như thế đó, thanh nhàn tâm

Huống chi bạn cũ tới thăm rỡ ràng!

Lộc Bắc

Oct26

***

Chữ Thiềm, cũng có âm Diêm, là cái vành, như vành nón, hay mái hiên nhà.

Chữ cuối câu đầu là chữ Điệm, cái chiếu, không phải Đạm. Nhờ Lộc Bắc sửa giùm.(đã sửa.tk)

U là tối tăm, cõi âm, sâu kín. U Ý là ý ở trong lòng.

Huống nãi là huống chi, huống hồ. Hai chữ này làm tăng thêm ý của câu trên: trước hiên nhà, gió mát, trải chiếu ngồi, dưới cây tùng, trăng sáng, có ly rượu. Thâm ý của ta là hưởng nhàn nhã, nhưng cô đơn, huống chi có bạn cũ tới (thì vui hơn nhiều)

Bài thơ ngũ ngôn quá cô đọng, Bát Sách dịch không nổi theo nguyên tác, đành dùng thất ngôn :

Đêm Bạn Đến Thăm

Hiên nhà trải chiếu, gió nhẹ qua,

Trăng sáng dưới tùng, rượu rót ra,

Thâm ý trong lòng đà như vậy,

Huống hồ bạn cũ tới thăm ta.

Bát Sách.

(Ngày 04/10/2026)

***

Bạch Cư Dị -白居易

Nguyên tác: Phiên âm: Dịch thơ:

友人夜訪       Hữu Nhân Dạ Phỏng Có       Bạn Đến Thăm

簷間清風簟* Thiềm gian thanh phong điệm Hiên mát trải chiếu ngồi,

松下明月盃 Tùng hạ minh nguyệt bôi           Dưới tùng trăng sáng ngời.

幽意正如此 U ý chính như thử                       Nhàn hạ bên chung rượu,

況乃故人來 Huống nãi cố nhân lai                 Lại có bạn đến chơi.

Ghi chú: 江夏黃海書 Giang Hạ Hoàng Hải thư

Ngự Định Toàn Đường Thi - Thanh - Thánh Tổ Huyền Diệp 御定全唐詩-清-聖祖玄燁 cho dị bản trong câu 1 với chữ tiền前 thay vì chữ gian間.

Các sách khác cổ hơn, nhưng không cho dị bản:

Thạch Thương Lịch Đại Thi Tuyển - Minh - Tào Học Thuyên 石倉歷 代詩選-明-曹學佺

Bạch Thị Trường Khánh Tập - Bạch Cư Dịch 白氏長慶集-唐-白居易

Bạch Hương San Thi Tập - Bạch Cư Dịch 白香山詩集-唐-白居易

Giải nghĩa chữ khó:

Dạ phỏng: Đến thăm vào ban đêm.

Thiềm gian: Giữa hiên nhà, dưới mái hiên.

Điệm: Chiếc chiếu trúc, chiếu manh (tạo cảm giác mát mẻ, giản dị).

Tùng hạ: Dưới bóng cây tùng (biểu tượng của bậc quân tử, sự kiên định và thanh cao).

U ý: Ý niệm sâu lắng, thanh tĩnh, không màng thế sự; cõi lòng tĩnh lặng.

Chính như thử: Chính là như thế này, đang lúc như thế này.

Huống nãi: Huống chi là, huống hồ lại có thêm.

Cố nhân: Người bạn cũ, tri kỷ lâu năm.

Dịch nghĩa bài thơ:

Hữu Nhân Dạ Phỏng 

Thiềm gian thanh phong điệm

Tùng hạ minh nguyệt bôi

U ý chính như thử

Huống nãi cố nhân lai

 Bạn Cũ Đến Thăm Ban Đêm

Gió mát thổi qua hiên nhà, trải sẵn chiếc chiếu trúc,

Dưới bóng tùng, ánh trăng sáng chiếu rọi vào chén rượu.

Cõi lòng thanh tĩnh, ý vị uyên thâm chính là đang ở cảnh này,

Huống chi lại có thêm người bạn tri kỷ thuở xưa tìm đến chơi.

Với sự đồng tình của gió mát trăng thanh, sự u tĩnh trở thành thoải mái. Uống rượu một mình cũng là một thú tiêu khiển thanh tao. Tuy nhiên, vui một mình không giống cùng vui với bạn bè. Niềm vui dường như tăng gấp đôi khi chia sẻ với bạn bè.

Dịch thơ:

Có Bạn Đến Chơi

Thể lục bát:

Giữa hiên gió mát chiếu manh,

Dưới thông trăng sáng, rượu thanh đầy vò.

Tĩnh lòng bỗng thấy hết lo,

Huống chi bạn quý lại mò sang chơi.

Thể song thất lục bát:

Gió hiên mát, trải manh chiếu trúc,

Bóng tùng cao, trăng trút đầy bôi.

Thanh nhàn chính lúc đây rồi,

Huống chi bạn cũ bao đời lại qua.

Literal translation:

Have a Friend Visit At Night by Bai Ju Yi

A mat was set in the porch and the wind was cool.

Under the pine tree the moon was bright, wine was bought.

That was the main idea of leisure behind this deep thought,

Specially when a friend would be visiting soon.

Poetic translation:

A Friend’s Night Visit

Cool breeze through the eaves, a bamboo mat laid bare,

Beneath the pines, bright moonlight fills the wine cup fair.

The serene essence of solitude is exactly found right here,

How much more blessed it is, now that an old friend arrives to share.

Phí Minh Tâm

***

Góp ý:

Ngũ ngôn tứ tuyệt là loại thơ khó sáng tác vì tư tưởng thi nhân muốn diễn tả được cô đọng trong 20 chữ và các câu thơ phải theo đúng luật âm vận; chuyện không dễ làm khi nghĩa của từ được chọn phải hợp với ý. Bài thơ bắt đầu bằng ba từ vần bằng nên luật cho thơ là thế này:

第二种：平起不入韵式 (đệ nhị chủng: bình khởi bất nhập vận thức)

平平平仄仄 ，Thiềm gian thanh phong đạm

仄仄仄平平 。Tùng hạ minh nguyệt bôi

仄仄平平仄 ，U ý chính như thử

平平仄仄平 Huống nãi cố nhân lai

Bài này đã được Cò đưa ra từ hơn 7 năm trước.

Người có phương tiện thường lên lầu để uống rượu, ngắm trăng nhưng thi nhân họ Bạch lại trải chiếu dưới hiên nhà, dưới cây thông nên có lẽ bài thơ được làm khi Bạch đang đi đày và hoàn cảnh không sang cả cho lắm. Từ kép 幽意=u ý có hai nghĩa, hoặc để diễn tả sự ưu tư, suy nghĩ thâm trầm, đơn côi; hoặc để diễn tả cảnh nhàn dật. Từ 此=thử cuối câu nhì không thể hiểu là bên ấy, mà có nghĩa là như thế, hay bây giờ, hàm ý thi nhân đang đơn côi.

Từ kép 況乃=huống nãi có thể hiểu là huống chi, cho dù, vả lại và người đọc dĩ nhiên phải phân vân sự viếng thăm của cố nhân nào đó tạo kết quả gì trên tâm thần thi nhân. Vì tứ thơ quá cô đọng, người đọc chỉ có thể đoán mò cuối cùng thi nhân vui hay buồn!

Viết thêm:

友人=hữu nhân

Tôi tưởng là các bạn biết nên không viết đến vì người Việt thường dùng cụm từ bằng hữu (朋友) để gọi bạn bè, hay thân hữu (親友) để gọi bạn thân. Các link xanh đưa tới các trang Wiktionary cho các từ kép đó.

Tiếng Tàu có nhiều từ đồng âm /hữu/ và phải dùng bộ để phân biệt chúng. Hữu (有) nghĩa 'có' viết với bộ nguyệt (月) , hữu (右) nghĩa bên 'phải' viết với bộ khẩu (口), hữu 友 nghĩa 'bạn' dùng bộ hựu (又) , và hữu (囿) nghĩa 'vườn' dùng bộ vi (囗). Phần chung ở trên của các chữ đó 𠂇 là chữ 左 (tả, tá).

Huỳnh Kim Giám

Đã Hết Một Mùa Tình - Lời & Nhạc: Yên Sơn - AI Hát

Lời & Nhạc: Yên Sơn
AI Hát

Ở Lại Không Thu?!

Mùa thu đã đến rồi đi biết bao lần, đến nỗi ngay cả những chiếc lá xanh cũng đã học được cách già đi. Những gì từng tươi mới giờ đây mang nặng gánh ký ức, như thể mỗi mùa đều để lại một dấu vết không bao giờ hoàn toàn biến mất. 

Thì thầm gió gọi Thu sang
Nắng chưa phai nhạt hương ngan ngát mùa
Lá ươm vàng độ chợt vừa...

Tôi nhặt nhanh những chiếc lá rụng này một cách cẩn thận, như thể chúng là những mảnh ghép của thứ gì đó tôi từng trân trọng. Mỗi chiếc lá giống như một mảnh vỡ của tình yêu khô héo, dễ vỡ, nhưng vẫn còn hiện hữu. Muộn màng chăng? Dẫu muộn cũng xin thu một lần ru giấc đời nhau....!

Muộn màng cũng một sắc hương
Rộn ràng nắng mới sau vườn góc riêng
Ước mơ tình thắm dịu êm
Tiếng chim hòa khúc an nhiên ...ru đời

Tôi giữ chúng không phải để sống lại quá khứ, bởi vì buông bỏ hoàn toàn, giống như đánh mất một phần của chính mình. Và ai vẫn ở rất xa. Vì vậy, tôi thấy mình cầu xin thời gian hãy thương xót, hãy chậm lại, đừng vội vã vượt qua tôi như thế này. Hãy để màu sắc, thoáng hương lưu lại thêm một chút nữa, hãy để sự phai tàn diễn ra nhẹ nhàng, như vuốt ve trìu mến nhé thu.

Mộng hiền ngày tháng dần trôi...
Thu ơi! Chậm lại khoan rơi lá mùa
Gió ơi! Lay chút hương xưa
Vuốt ve hôn khẽ cho vừa... ngọt môi!

Nếu mùa thu phải lấy đi những gì đã cho, hãy làm điều đó thật nhẹ nhàng, để những chiếc lá không héo tàn cùng một lúc. Bởi vì trong sự rơi rụng của lá, tôi thấy những nỗi buồn thầm lặng của chính mình đang trút xuống, từng chút.. từng chút một. Và tôi chưa sẵn sàng để mất thu trước khi tôi hiểu được thu

Lá ơi đừng vội vàng rơi
Để ta được chút thảnh thơi đón mùa
Êm êm tròn mộng thu cho

Hãy để tôi nhặt chúng lên. Hãy để tôi giữ chúng trong tay đủ lâu để hàn gắn những gì đã vỡ vụn trong tôi, để khâu lại những vết thương vô hình, để tạo nên một điều gì đó trọn vẹn từ nỗi đau âm thầm này. Có lẽ khi đó, khi chiếc lá cuối cùng rơi xuống và cành cây trơ trụi, tôi sẽ không còn cảm thấy trống rỗng nữa. Có lẽ khi đó, tôi sẽ học được cách ở lại.

Xin kéo thời gian thu chậm qua

Cho đêm mê mải ngắm trăng già

Vương hồn hoang lạc tình năm cũ
Ôm giữ trọn đời tóc điểm pha

Ai lá tình thu! Chợt vương sang
Nâng niu ấp ủ nắng ươm vàng
Cho vào túi áo bên ngực trái
Tựa vào tim phải khẽ yêu ai!

Kim Oanh
Gửi Thu 2026

Tuổi Học Trò - Mộng Mơ

 

Bài Xướng:

Tuổi Học Trò

(Thể Lưỡng Đầu Xà)

Hờ hững chi em chớ hững hờ
Thơ tình anh viết gửi tình thơ
Hẹn hò trước cổng trường hò hẹn
Chờ đợi bên tàng Phượng đợi chờ
Nghếch ngốc mỏi mòn thời ngốc nghếch
Ngơ ngu si dại thuở ngu ngơ
Bút lưu kỷ niệm trang lưu bút
Mơ mộng học trò tuổi mộng mơ!

Duy Anh
Summer in Orlando FL. 5/2026
***
Bài Họa:

Mộng Mơ

Hờ ơ người hỡi chớ ơ hờ
Thơ thẩn đêm trường dạ thẩn thơ.

Hẹn ước se duyên nguyền ước hẹn
Chờ mong kết tóc vẹn mong chờ.
Ngốc ngu trí lãng nên ngu ngốc
Ngơ ngẩn lòng buồn khiến ngẩn ngơ.
Bút nét ngày xanh từng nét bút
Mơ tình để lỡ chuyện tình mơ...

Kim Oanh