Phế Địa 廢 地 - Trần Văn Lương 陳 文 良

 

Dạo: 

 Quê nhà giờ đã tan hoang,
Còn đâu chỗ để phượng hoàng dừng chân.

Cóc cuối tuần:

廢 地
(懷念永亡的故土)

春 風 久 渡 江,
祖 廟 早 成 荒.
獄 室 肝 腸 折,
家 鄉 血 淚 滂.
泥 中 蟠 赤 子,
殿 裏 據 豺 狼.
搬 撤 梧 桐 樹,
焉 能 住 鳳 凰.
陳 文 良

Phế Địa

(Hoài niệm vĩnh vong đích cố thổ)

Xuân phong cửu độ giang,
Tổ miếu tảo thành hoang.
Ngục thất, can tràng chiết,
Gia hương, huyết lệ bàng.
Nê trung bàn xích tử,
Điện lý cứ sài lang.
Ban triệt ngô đồng thụ,
Yên năng trụ phụng hoàng.

Trần Văn Lương

Dịch nghĩa:

Đất Bị Bỏ Hoang

(Để nhớ về một quê cũ đã vĩnh viễn mất đi)

Gió Xuân đã (bỏ đi) qua sông từ lâu,
Đền thờ Tổ đã thành hoang phế.
(Chốn) ngục tù, ruột gan tan nát.
(Ngay) quê nhà, nước mắt máu tràn đầy.
Trong bùn lầy, bách tính nằm co quắp,
Trong cung điện, lũ sài lang chiếm cứ.
Cây ngô đồng đã bị mang bỏ hết đi chỗ khác,
Làm sao chim phượng hoàng có thể đến ở. (*)

Ghi chú:
(*) Cây ngô đồng và chim phượng:
1. - Trang tử Nam Hoa Kinh, thiên Thu Thủy:
"夫鵷鶵,發於南海而飛於北海,非梧桐不止,
非練實不食,非醴泉不飲."
Âm:
Phù uyên sồ, phát ư nam hải nhi phi ư bắc hải,
phi ngô đồng bất chỉ, phi luyện thực bất thực,
phi lễ tuyền bất ẩm.
Nghĩa:
Cho nên Uyên Sồ (một tên khác của chim phượng)
đi từ biển Nam tới biển Bắc, không phải cây ngô đồng
thì không đậu, không phải hạt luyện (bamboo fruit hay
bamboo rice) thì không ăn, không phải suối ngọt thì không uống.

2.- Ngụy Thư, Bành Thành Vương Hiệp Truyện (魏書,彭城王勰傳):
"鳳凰非梧桐不棲"
Âm:
Phượng Hoàng phi ngô đồng bất thê.
Nghĩa:
Chim phượng hoàng không phải ngô đồng thì không đậu

Phỏng dịch thơ:

Mảnh Đất Bỏ Hoang

(Nhớ về một quê hương đã mất)

Gió Xuân đã bỏ làng,
Xã tắc cũng tan hoang.
Ngục thất, can tràng nẫu,
Gông cùm, máu lệ loang.
Điêu tàn thân bách tính,
Rủng rỉnh túi sài lang.
Vắng bóng tàng cây đợi,
Về đâu hỡi phượng hoàng?

Trần Văn Lương
Madeira,Portugal, 9/2025

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

Than ôi!
Giang san cẩm tú cha ông để lại đã và đang bị tàn phá tan hoang. Nền văn hóa, luân lý, đạo đức của con người cũng không còn nữa.
Chim phượng hoàng dù có muốn ghé qua cũng
chẳng tìm đâu ra cây ngô đồng để đậu.
Hỡi ơi!

***

Đất Hoang

(Để nhớ về quê cũ đã mất)

Gió xuân thôi qua sông.
Đền thờ Tổ bỏ hoang.
Ngục tù lòng tan nát.
Quê hương lệ máu tràn.
Bùn đất vùi trăm họ.
Cung điện dậy sài lang.
Cây ngô đồng tróc gốc.
Tìm đâu tổ phượng hoàng?

Mùi Quý Bồng
(Phóng tác)
09/11/2025
***
Đất Hoang

(Nhớ về quê hương đã mất)

Gió xuân bỏ xa phương
Đền Tổ lắm đoạn trường
Ngục tù tâm nhừ nát
Lệ máu nhuộm quê hương
Bùn lầy dìm trăm họ
Cung điện giặc nhiễu nhương
Cây ngô đồng gục ngã
Phượng Hoàng biết đâu nương?

Kim Oanh 

(Phỏng Dịch)

18.9.2025

Vạn Cổ Sầu 萬 古 愁 - Trần Văn Lương

Dạo:

Người soi gương khuất từ lâu,
Sao còn lây lất bóng sầu trong gương.

Cóc cuối tuần:

萬 古 愁

對 鏡 悁 悁 舉 酒 鍾,
鏡 前 鏡 裏 兩 愁 容. 

匈 匈 千 古 號 門 外,
人 死 愁 猶 在 鏡 中.

陳 文 良

Âm Hán Việt:
Vạn Cổ Sầu

Đối kính quyên quyên cử tửu chung,
Kính tiền, kính lý, lưỡng sầu dung.
Hung hung thiên cổ hào môn ngoại,
Nhân tử, sầu do tại kính trung.

Trần Văn Lương

Dịch nghĩa:
Sầu Vạn Cổ

Đối diện (tấm) gương, buồn bã nâng chén rượu,
Trước gương, trong gương, hai khuôn mặt sầu.
Thiên cổ rầm rĩ kêu gào ngoài cửa,
Người chết, (nhưng) nỗi sầu vẫn còn tồn tại ở trong gương.

Phỏng dịch thơ:

Nỗi Sầu Vạn Cổ

Đứng trước gương nâng chén bể dâu,
Người cùng bóng khổ lặng nhìn nhau.
Con tàu thiên cổ người xuôi mái,
Còn mãi trong gương một bóng sầu.

Trần Văn Lương
Cali, 10/2022
-------------
Lời than của Phi Dã Thiền Sư:

Người chết được mệnh danh là người "thiên cổ" trong khi nỗi sầu lại được gọi là "vạn cổ" sầu!

Sao lạ vậy? "Vạn" lớn hơn "thiên" cả chục lần kia mà!

Phải chăng thiên hạ muốn bảo rằng nỗi sầu đau luôn kéo dài hơn kiếp người dù ở bên này hay bên kia thế giới? Quả thật, nhiều thế hệ tỵ nạn đã, đang và sẽ qua đi, nhưng nỗi sầu mất nước vẫn luôn còn tồn tại.

Than ôi, người soi gương đã khuất mà chiếc bóng sầu vẫn còn mãi trong gương!

Quả có lý này ư? Đến đây rồi thì lão tăng mù tịt!

Hỡi ơi!

***
Đối bóng mời nhau chén rượu đầy,
Bên gương cùng cạn giọt sầu say,
Nghe như thiên cổ dừng bên cửa,
Người đã đi rồi, gương nhớ ai.

Từ Hoa
***
Một mình soi bóng trong gương
Dáng xưa còn lại vết buồn khó quên
Thu sang giọt lệ ưu phiền
Mơ màng trong giấc cô miên năm nào..??!

Khỉ Già Dalat

***

Vạn Nỗi Sầu

Đối bóng chia nhau cạn chén sầu
Cả hai cùng nặng nỗi thương đau
Từ người đã khuất xa xôi lắm
Mà bóng trong gương vẫn đậm màu

Kim Oanh

(Họa Bài Kim Oanh)

Kẻ ở người đi vạn nỗi sầu
Làm sao cạn hết nỗi thương đau
Thời gian tính lại xa xôi lắm
Mà lệ trong tim chẳng nhạt màu!

Hàn Thiên Lương

***

Sầu Vạn Cổ

Trước gương buồn bã nâng ly rượu,
Khung kính ngoài, trong, hai mặt sầu.
Thiên cổ gào to lời réo gọi,
Người chết, trên gương vẫn nỗi đau.

Mùi Quý Bồng
(phóng tác)
10/27/2022

Dị Hương 異 香 - Trần Văn Lương

 

Dạo:

Mai đà đổi sắc thay hương,
Hận hòa lệ úa thành sương đêm buồn.

Cóc cuối tuần:

異 香

黃 梅 鋪 色 滿 春 疆,
何 故 隨 風 散 異 香?
孤 旅 夜 長 思 故 土,
恨 和 老 淚 做 寒 霜.

陳 文 良

Dị Hương

Hoàng mai phô sắc mãn Xuân cương,
Hà cố tùy phong tán dị hương?
Cô lữ dạ trường tư cố thổ,
Hận hòa lão lệ tố hàn sương.

Trần Văn Lương

Dịch nghĩa:

Mùi Hương Lạ

Mai vàng khoe sắc đầy đất Xuân,
Sao lại đi theo gió để tỏa ra mùi hương khác lạ?
(Khiến) lữ khách cô độc đêm dài nhớ nhung quê cũ,
Nỗi hận pha với lệ già làm thành sương lạnh.

Mùi Hương Lạ

Mai khoe sắc đón Xuân về khắp ngõ,
Sao vội vàng theo gió đổi mùi hương?
Khách nhớ quê trăn trở suốt đêm trường,
Lệ uất hận thành sương khuya buốt lạnh.

Trần Văn Lương
Cali, 1/2022
***

***

Hương Lạ

Xuân về khắp ngõ vàng mai
Cớ chi theo gió hương thay khác thường
Nhớ quê trăn trở đêm trường
Thân già mắt lệ mù sương hận trào!

Kim Oanh

***

Hương Lạ

1/
Khoe sắc mai vàng khắp bốn phương
Sao hùa theo gió đổi mùi hương?
Đêm dài lữ khách quê trăn trở
Lệ nóng hận tràn hóa khói sương!
2/
Xuân quê cũ mai vàng khắp ngõ
Nguyên cớ chi đổi gió thay hương
Đêm dài khách trọ nhớ thương
Tuổi già mắt lệ-khói sương lạnh lùng!

Lộc Bắc
Mars 22
* Lời than của Phi Dã Thiền Sư:
Than ôi, đám mai vàng vì đón gió mà đành thay đổi mùi hương!
Khiến dòng lệ nóng của kẻ tha phương biến thành sương đêm lạnh.
Biết làm sao bây giờ khi ngay cả hoa mai ngày xưa đó cũng theo gió để bỏ đi mùi hương cũ?
[Bài lấy từ trang của Trần Văn Lương]
***
Mùi Thơm  Lạ

1/
Khoe xuân sắc mai vàng khắp lối,
Cớ chi theo gió đổi mùi hương.
Nhớ quê lữ khách canh trường.
Thân già lệ hận thành sương lạnh buồn.

 
2/
Mai vàng khoe sắc đón xuân qua,
Theo gió mùi thơm lạ phấn hoa!!
Lữ khách đêm dài thương xóm cũ,
Thành sương lạnh, lệ hận thân già

Mỹ Ngọc

Mar. 1/2022

Tiễn Người Em Hướng Đạo

 

Dạo:

Lá xanh rơi rụng bên đàng,

Lá vàng ở lại ngỡ ngàng nhớ thương.

Cóc cuối tuần:

Tiễn Người Em Hướng Đạo

(Đau buồn tiễn biệt Lê Thanh Bảo-Trân,
người em yêu quý của gia đình Hướng Đạo
Văn Lang, Nam California)

Bảo-Trân hỡi, đời mới vừa quá nửa,
Việc còn nhiều, sao nỡ sớm ra đi,
Để chồng con đau đớn khóc chia ly,
Và bè bạn phải sầu bi nhỏ lệ.

Tuổi bốn tám, xuôi tay còn quá trẻ,
Bỏ hai đàng cha mẹ lại nơi đây.
Bao lá vàng còn đeo đẳng trên cây,
Lá xanh đã vội bay về thiên cổ.


Rồi mai mốt trên đường đời gian khổ,
Con thơ rày khốn khó biết nhờ ai,
Dù người thân có hết dạ quan hoài,
Chẳng lấp nổi chuỗi đêm dài vắng mẹ.

Còn đâu nữa những tháng ngày vui vẻ,
Ra công viên dạy bầy trẻ múa ca,
Hoặc theo Đoàn đi cắm trại nơi xa,
Hay thích thú đầu năm ra Chợ Tết.

Âm dương giờ cách biệt,
Người bất ngờ giũ hết nợ trần gian,
Bỏ lại đây bao thương nhớ ngút ngàn,
Để thui thủi một mình sang bến lạ.

Ơn cha mẹ, tưởng có ngày đền trả,
Đâu ngờ trời nghiệt ngã tạo đau thương,
Bắt con đây phải xuôi nẻo đoạn trường,
Chưa báo hiếu đã giữa đường gãy gánh.

Nghĩa chồng vợ bao năm trường sát cánh,
Tưởng suốt đời được ấm lạnh bên nhau,
Đau đớn thay, đời lắm chuyện cơ cầu,
Đứa tiên cảnh, đứa buồn đau cõi thế.

Tổ ấm cũ, ai âm thầm nuốt lệ,
Vừa làm cha, vừa làm mẹ nuôi con,
Cố ém đi bao thương nhớ mỏi mòn
Để gắng sức lo vuông tròn trách nhiệm.

Kẻ ở lại giờ chỉ còn kỷ niệm
Thay thế người vừa vĩnh viễn chia tay.
Dẫu đêm ngày chịu trăm nỗi đắng cay,
Gắng đi trọn kiếp lưu đày lữ thứ.

Dù vẫn biết có sinh là có tử,
Vẫn nát lòng khi tin dữ chợt hay.
Sẽ không còn gặp nhau nữa nơi đây,
Bảo-Trân hỡi, từ nay đành vĩnh biệt.

Trần Văn Lương
Cali, 11/2021

Những Gói Quà Không Được Mở

Dạo:

Tại sao, Trời hỡi, tại sao
Trẻ thơ lại phải máu đào tuôn rơi ?

Cóc cuối tuần:

(Để tưởng niệm hương linh các em học sinh nhỏ
đã bị thảm sát ngày 14 tháng 12 năm 2012 vừa qua
tại Trường Tiểu học Sandy Hook,
thị trấn Newtown, tiểu bang Connecticut)

Mái trường nhỏ rụt rè trong nắng sớm,
Đàn trẻ thơ hồn chưa chớm buồn lo,
Mắt cười tươi theo nét chữ câu hò,
Vui hưởng tuổi học trò vô tư lự.

Chợt tràn lan sóng dữ,
Ngày thứ sáu đau thương,
Nơi mái ấm học đường,
Vang vang tràng súng nổ.

Hai mươi cánh chim non còn trong tổ,
Đã bỏ mình giữa bão tố phong ba,
Phút cuối đời chẳng được gặp mẹ cha,
Xác bé bỏng xót xa nằm rải rác.

Làm sao hiểu được cơ trời độc ác,
Đặt bày ra cảnh nát ruột bầm gan,
Bao gia đình phải chịu cảnh ly tan,
Cha mẹ trẻ bàng hoàng chôn con nhỏ.

Rưng rưng tròng mắt đỏ,
Lòng ngậm ngùi nào biết rõ tại sao !
Thần nơi nao, và thánh ở nơi nao,
Sao nỡ để bao máu đào tuôn đổ.

Tuổi trời còn quá nhỏ,
Sao các em phải oan khổ lìa đời,
Phải đau buồn cùng nhắm mắt một nơi,
Phải trả nợ cho trò chơi súng đạn.

Hỡi em nhỏ bỏ mình trong kiếp nạn,
Xác thân vừa tím sạm vết oan khiên,
Em có nghe tiếng thương khóc triền miên,
Đang văng vẳng từng đêm sâu gió lộng.

Em có thấy nỗi buồn đau thất vọng,
Thấm đỏ dòng lệ nóng của mẹ cha,
Khi cả đàn học sinh nhỏ ùa ra,
Riêng con lại đã qua bờ vĩnh biệt.

Em hãy lắng nghe vạn lời thương tiếc,
Của những người dù mới biết tên em,
Cũng rưng rưng mắt lệ trước ánh đèn,
Lòng héo hắt theo màn đêm trĩu nặng.

Sân trường cũ từ nay thêm trống vắng,
Lối đi về tắt lặng dấu chân xưa.
Em chẳng còn được cha mẹ đón đưa,
Vui đến lớp dù mưa đông nắng hạ.

Vòng tay mẹ, bờ vai cha rời rã,
Căn phòng không buồn bã khóc con thơ.
Năm canh khuya le lói ánh điện thờ,
Khung ảnh cũ nhạt nhòa như khăn liệm.

Lệ trào hơn sóng biển,
Kinh nguyện ngất trời cao,
Cũng than ôi chẳng có thể nào
Làm sống lại những vì sao đã tắt.

Đêm đông lạnh giờ đây càng tím ngắt,
Tổ ấm buồn hiu hắt tựa nhà ma.
Giáng Sinh nay, nơi thị trấn hiền hòa,
Sẽ có những gói quà không được mở.

Trần Văn Lương
Cali, Giáng Sinh 2012