Trừ Dạ Túc Thạch Đầu Dịch 除夜宿石頭驛 - Đới Thúc Luân

 

Đới Thúc Luân 戴叔倫 (732-789) Thi nhân đời Đường, tự là Ấu Công 幼公 hay Thứ Công 次公. Người đất Kim Đàn thuộc Nhuận Châu (tỉnh Giang Tô ngày nay). Lúc còn trẻ bái danh sĩ Tiêu Dĩnh Sĩ 蕭穎士 (717-768) làm thầy. Đậu Tiến sĩ năm Trinh Nguyên đời Đường Đức Tông (785). Ông từng giữ các chức vụ Huyện lệnh Tân Thành, Huyện lệnh Đông Dương, Thứ sử Vũ Châu và Dung Quản Kinh Lược Sứ. Về già dâng biểu từ quan xin làm đạo sĩ. Thơ của ông thường tả đời sống ẩn dật an nhàn. Bài thơ dưới đây được làm lúc ông đã về già đang giữ chức Thứ Sử Vũ Châu, trên đường về đón Tết đã trọ tại dịch quán Thạch Đầu.

除夜宿石橋館 Trừ Dạ Túc Thạch Đầu Dịch

旅館誰相問 Lữ quán thuỳ tương vấn

寒燈獨可親 Hàn đăng độc khả thân

一年將盡夜 Nhất niên tương tận dạ

萬里未歸人 Vạn lý vị quy nhân

寥落悲前事 Liêu lạc bi tiền sự

支離笑此身 Chi ly tiếu thử thân

愁顏與衰鬢 Sầu nhan dữ suy mấn

明日又逢春 Minh nhật hựu phùng xuân.

戴叔倫           Đới Thúc Luân

* Chú thích:

- Thạch Đầu Dịch 石頭驛 : DỊCH là Dịch Quán 驛館 là nhà trọ của các quan chức vãng lai. THẠCH ĐẦU DỊCH là Quán dịch Thạch Đầu; còn gọi là Thạch Kiều Quán 石橋館, ở huyện Tân Kiến của tỉnh Giang Tây.

- Tương Tận 將盡 : là Sắp hết; sắp chấm dứt.

- Liêu Lạc 寥落 : là Thưa thớt, lạnh lẽo; Ở đây chỉ buồn bã lẻ loi.

- Chi Ly 支離 : là Phân tán, rời xa.

- Sầu Nhan 愁顏 : là Dung nhan âu sầu, chỉ gương mặt buồn bã.

- Suy Mấn 衰鬢 : là Tóc mai đã bạc và thưa, ý chỉ đã tàn tạ.

* Nghĩa bài thơ:

Trọ Lại Thạch Đầu Dịch Đêm Giao Thừa  

Trong lữ quán nầy ai là người han hỏi đến ta đây; Ta chỉ có thể thân thiết với ngọn đèn lạnh lẽo cô độc nầy mà thôi. Đêm nay là đêm sắp hết của một năm dài, mà người ở ngoài muôn dặm như ta vẫn chưa được về nhà. Nhìn lại chuyện đời lẻ loi buồn tẻ của những năm qua, cười cho tấm thân ta phải lưu ly trôi nổi cho đến tận bây giờ. Với dung nhan âu sầu và mớ tóc mai dã dượi nầy thì ngày mai lại phải gặp lại nàng xuân nữa rồi !

Tâm sự của Đới Thúc Luân cũng là tâm sự chung của những người xa quê hương ngoài vạn dặm trong lúc năm cùng tháng tận, nhìn lại những tháng năm phiêu bạt nổi trôi mà cảm thương cho thân phận tha hương đất khách của mình phải đón xuân nơi quán trọ xa xôi lạnh lẽo chỉ có một thân một mình.

* Diễn Nôm:

Trừ Dạ Túc Thạch Đầu Dịch

Lữ quán ai người han hỏi,

Thân nhau đèn lạnh đơn côi.

Một năm đêm tàn sắp hết,

Muôn dặm người còn nổi trôi.

Nhạt nhẽo buồn bao chuyện cũ,

Lênh đênh cười tấm thân tôi.

Dung nhan tóc mai dã dượi,

Mai ngày lại đón xuân rồi!

Lục bát:

Lữ quán ai hỏi ta đây,

Không người thân thiết lạnh đầy đèn côi.

Đêm tàn năm cũng tàn thôi,

Riêng người muôn dặm xa xôi chưa về.

nhạt nhòa chuyện cũ não nề,

Nổi trôi cười tấm thân tê tái sầu.

Dung nhan tiều tụy tóc râu,

Mai nầy lại phải ngày đầu đón xuân!

杜紹德
Đỗ Chiêu Đức

2023

***

Dịch Xuôi : Ngủ Qua Đêm Cuối Năm ở Quán Dịch Thạch Đầu

Ở quán trọ bên đường không có ai quen thăm hỏi

Chỉ có ngọn đèn khuya lạnh có thể làm thân

Đêm cuối năm đã gần hết

Người về vẫn còn muôn dặm xa nhà

Buồn thưong cho nỗi luân lạc ngày qua

Lại tự cười mình đã phải vướng bận vào những chuyện nhỏ nhặt

Mặt buồn cùng mái tóc mai cằn cỗi

Sáng mai sẽ gặp lại xuân

Dịch Thơ:

Cuối năm nơi quán trọ

Chỉ ngọn đèn là thân

Trắng một đêm trừ tịch

Buồn muôn dặm tử phần

Nghĩ thương đời lạc lõng

Cười trách mình lần khân

Tóc bạc rồi,chi nữa

Sáng mai lại gặp xuân

Phạm Khắc Trí

02/12/2015

***

Quán Trọ Đêm Cuối Năm

Ngụ đêm quán trọ chẳng người quen

Thui thủi năm canh với ngọn đèn

Trừ tịch đêm tàn, lòng khắc khoải

Quê xa dặm mỏi, dạ sầu miên

Buồn thương số kiếp hoài luân lạc

Cay đắng cuộc đòi mãi lấn chen

Cằn cỗi tóc mai, nhàu nét mặt

Sáng ra xuân đến ngại ngùng thêm.

Phương Hà

***

Đêm Cuối Năm Ngủ Ở Trạm Thạch Đầu

(1)

Lữ quán ai thăm hỏi?

Đèn lạnh, khách não-nề

Một năm, còn đêm cuối

Muôn dặm người chưa về

Quạnh hiu, đau chuyện cũ

Ly sầu, cười tái tê

Dàu dàu, tóc rụng mãi

Sáng mai, bóng xuân về

(2)

Quán trọ, ai thăm viếng?

Đèn lạnh, một bóng ai

Năm tàn, còn đêm cuối

Người đi muôn dặm dài

Cô đơn, buồn chuyện cũ

Gượng cười , sầu không phai

Nét buồn, tóc rụng mãi

Bóng xuân, lúc sáng mai

(3)

Quán trọ lạnh lùng ai vãng lai?

Bạn cùng đèn lạnh não nề thay!

Năm tàn, còn lại một đêm cuối

Biền biệt, người đi muôn dặm dài

Hiu quạnh, não lòng bao chuyện cũ

Gượng cười , man mác sầu không phai

Dàu dàu nét mặt, tóc rơi mãi

Bóng dáng xuân về lúc sáng mai

MaiLoc

***

Đêm Trừ Tịch Ngụ Ở Trạm Thạch Đầu

1/

Chỉ mình nơi quán trọ

Bạn với ngọn đèn vàng

Đêm cuối năm gần hết

Quê xa cách dặm ngàn

Chuyện xưa buồn cất bước

Việc nhỏ tức cười khan

Tóc rối thêm mày ủ

Sáng nầy xuân lại sang.

2/

Nơi quán dịch chẳng người quen

Chỉ ta cùng với ngọn đèn lẻ loi

Năm còn đêm cuối cùng thôi

Thân thì muôn dặm xa xôi chư về

Chuyện xưa nhớ lại ê chề

Khiến xuôi chịu cảnh lê thê thân này

Bây giờ rối tóc nhăn mày

Làm sao tươi tỉnh mai này đón xuân.

Quên Đi

***

Đêm Trừ Tịch Trọ Ở Trạm Thạch Đầu

1/

Quán trọ thân đơn độc

Đèn bầu bạn với ta

Cuối năm gần sắp đến

Ngàn dặm xa quê nhà

Nhìn chuyện xưa ngày trước

Gẫm cười ôi xót xa

U sầu thêm tóc rối

Mai đến xuân đây mà

2/

Thẩn thờ lữ quán mình ta

Đèn vàng hiu hắt ví là bạn thôi

Cuối năm lần lựa sắp rồi

Dặm ngàn xa lắc chưa hồi cố quê

Sầu dâng chuyện cũ ê chề

Môi cười mà thấy ủ ê cõi lòng

Mày chau tóc rối buồn trông

Nàng xuân kỳ hạn xoay vòng bước sang

Kim Phượng

***

Trọ Thạch Đầu đêm giao thừa

1-

Quán trọ ai han hỏi!

Chỉ đèn kết bạn thân

Một năm đêm sắp hết

Vạn dặm quê chưa gần

Chuyện cũ buồn hiu hắt

Bôn ba diễu bản thân

Mặt buồn, thưa thớt tóc

Mai sớm lại mừng xuân!

2-

Nào ai quán trọ hỏi han!

Đèn hiu hắt bóng, bạn thân cận kề

Cuối năm, đêm hết, Tết về

Người nơi vạn dặm xa quê nhớ nhà

Chuyện xưa tan tác xót xa

Thương mình, cười nhạt bôn ba cuối trời

Mặt sầu tóc bạc rụng rơi

Ngày mai sáng sớm lại mời đón xuân!

Lộc Bắc

Jan23

***
Đêm Cuối Năm Nơi Quán Trọ

Đêm Cuối Năm Nơi Quán Trọ
Quán khuya chẳng ai thăm hỏi
Bên ngọn đèn tàn mòn mỏi thân côi
Cuối năm, đêm sắp qua rồi
Người đi muôn dặm xa xôi chưa về
Quạnh hiu chuyện cũ ê chề
Thương thân cười gượng nhiêu khê cuộc đời
Sầu lòng tóc bạc rụng rơi
Ngày mai đành đón xuân dời bước sang!

Kim Oanh

Cảm Đề Hoàng Hạc Lâu

  

Bài Xướng:

Cảm Đề Hoàng Hạc Lâu 

     Từ Tiên đắc đạo về trời

Lầu Thơ bỏ lại cho đời bơ vơ

     Hạc vàng đâu nữa mà chờ

Ngàn năm mây trắng vẫn lờ đờ trôi

     Trường Giang lớp lớp sóng vùi

Tầm Dương đất trích ngậm ngùi vong thân

     Bể dâu một cuộc bao lần

Chút tình chữ nghiã còn ngần này sao

Phạm Khắc Trí

***

Các Bài Họa :

Ôn Cố Tri Tân

     Hạc vàng sải cánh lên trời

Lầu thơ vắng vẻ bên đời vu vơ

     Hả âu phi xứ ai chờ...?

Ngàn thu mây trắng lững lờ êm trôi

     Trường Giang sóng cuộn dập vùi

Tầm Dương bến nước bùi ngùi tấm thân

     Tang điền thương hải mấy lần...

Tri tân ôn cố có ngần ấy sao?

Mai Xuân Thanh

April 14, 2022

***

Hoàng Hạc Cảm Hoài

     Người xưa về với đất trời

Lầu kia còn đứng bao đời chơ vơ

     Hạc còn đâu nữa đợi chờ

Bao thu mây trắng vẫn lờ lờ trôi

     Tương lai vội sớm chôn vùi

Thế thời chẳng thuận ngùi ngùi thương thân

     Quê hương thay đổi thêm lần

Luyến lưu chả lẽ chút ngần đó sao?

Quên Đi

***

Nhạc Dấu Lầu Xưa

     Người thơ cỡi hạc lên trời

Lầu vàng quạnh quẽ bên đời vất vơ

     Có còn chi để ngóng chờ

Bóng người mờ mịt lặng lờ mây trôi

     Thời gian sóng dập mưa vùi

Lầu xưa lặng lẽ bùi ngùi thương thân

     Trùng tu vẫn mãi lựa lần

Người sau qua lại tần ngần ...nghĩ sao?

Phương Hà

***

Hoàng Hạc Cám Cảnh

     Bể dâu có phải cơ trời

Lầu hoang vắng ngắt cả đời vẩn vơ

     Mong chi hoàng hạc mà chờ

Đành thôi mây trắng lững lờ trôi trôi

     Xót thương phần số dập vùi

Lấy ai san sẻ ngùi ngùi tương thân

     Trái ngang âu chỉ một lần

Thân giòn phận mỏng đến ngần ấy sao

Kim Phượng

***

Cảm Hoài Hoàng Hạc …

     Chấp đôi cánh hạc lên trời

Lầu hoang hiu hắt mảnh đời chơ vơ

     Còn đâu mà ngóng với chờ

Ngàn năm mây trắng lững lờ lướt trôi

     Ba đào sóng cuộn xô vùi

Bóng câu qua cửa bùi ngùi một thân

     Hoàng hôn nhạt ánh phai lần

Đêm cô tịch bóng tần ngần tại sao...

Kim Oanh

***
Bài Cảm Tác:

Hoàng Hạc Lâu Cảm

Đã về trời khi tiên đắc đạo
Bỏ lầu thơ diện mạo chơ vơ
Hạc vàng đâu nữa mà chờ
Ngàn năm mây trắng lững lờ buồn trôi
Sông Trường Giang dập dồi sóng vỗ
Bến Tầm Dương châu thổ ngậm ngùi
Cuộc đời dâu bể ráng vui
Chút tình để lại sáng ngời làm sao!

Song Quang

Hồi Hương Ngẫu Thư - Hạ Tri Chương (659 - 744)

Thời tao loạn hủy diệt và một bài thơ cũ ̣ Tôi đã trở về thăm lại thành phố tuổi thơ tôi và đi lại trên con đường thân quen ngày nào vào một buổi trưa đầu thu cuối hạ ̣ Quang cảnh dù đã mấy chục năm qua, dường như vẫn vậy ̣ Vẫn hàng cây cao hai bên vỉa hè ̣ Vẫn cơn gió mát thoảng nhẹ mơn man ̣ Lác đác vài chiếc lá khô rơi lơ lửng trong một không gian riêng tư tĩnh lặng ̣ Bỗng chợt nghe văng vẳng như có tiếng người chận lại hỏi đã mấy giờ ̣ Rồi tuổi già hạt lệ như sương ứa đầy mắt , giời ơi, cụ là người ở đâu mà còn nói được tiếng hà nội hay vậy.

Hồi Hương Ngẫu Thư

Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi

Hương âm vô cảI mấn mao tồi

Nhi đồng tương kiến bất tương thức

Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai

Hạ Tri Chương (659 - 744)

***

Ngữ nghĩa chuyển dịch:

Một Bài Thơ Hồi Hương

Thuở nhỏ ly hương già mới về

Giọng quê không đổi tuổi già thôi

Trẻ con không biết tưởng người lạ

Cười hỏi Cụ là ai đến chơi

Mây Tần

Phạm Khắc Trí

***

Hồi Hương Cảm

Ly hương trở lại viếng quê nhà

Giọng nói ngày nào chẳng khác xa

Con trẻ đâu tường ngờ khách lạ

Hỏi cười : “Thế cụ đến chơi à ! “

songquang

20220615

***

Trở Lại Quê Nhà

Ly hương già trở lại nhà

Giọng quê chẳng đổi tóc pha bạc màu

Trẻ con lạ lẫm xôn xao

Cười hỏi khách lạ phương nào đến chơi?

Kim Oanh

***

Về Quê Ngẫu Hứng

Quay về chốn cũ những năm qua

Còn đó giọng quê tuổi đã già

Bầy trẻ trong làng ngờ khách lạ

Hỏi rằng thưa cụ đến từ xa

Kim Phượng

***

Ly hương lâu lắm thăm nhà

Phát âm đúng giọng ta già rồi sao?

Quây quần trẻ nhỏ xôn xao:

Hỏi rằng cụ ở nơi nào tới chơi?

Mai Xuân Thanh

June 18, 2022

Giang Tuyết 江雪 - Liễu Tông Nguyên (773 - 819)

 

Giang Tuyết

Thiên sơn điểu phi tuyệt
Vạn kính nhân tung diệt
Cô chu soa lạp ông
Độc điếu hàn giang tuyết

Liễu Tông Nguyên (773 - 819)

Ngàn non mờ mịt không còn một bóng chim bay qua

Vạn nẻo trắng xoá không còn dấu vết bước chân người đi

Nón lá áo tơi con thuyền nhỏ thả câu trên sông giữa trời đang lúc tuyết đổ

Một khúc nhạc nổi chìm ...

Sông Tuyết

Tặng biệt Phan Thanh Thư

PKT 11/29/2021

Ngàn non mờ mịt không chim bay

Vạn nẻo mênh mông vắng bóng người

Nón lá áo tơi chờ cá động

Giữa trời tuyết đổ lạnh nào hay

Phạm Khắc Trí

***

Các Bài Dịch Khác:

Liễu Tông Nguyên 柳宗元（773－819), tự là Tử Hậu 子厚，người đất Hà Đông, nên còn gọi là Liễu Hà Đông. Ông là nhà chính trị, nhà tư tưởng, nhà văn học và là nhà thơ của buổi Trung Đường; là dòng dõi thế phiệt hiễn hách mấy đời, tuổi trẻ đã hiển vinh, thanh vân đắc ý, ông từng tham gia cải cách tân chính với Vương Thúc Văn; Cải cách thất bại, ông bị biếm đi làm Tư Mã ở Vĩnh Châu, lại bị giám sát, cuộc sống ngột ngạt; Mười năm sau lại bị biếm đi làm Thứ Sử Liễu Châu và mất ở nơi đây. Hưởng dương 46 tuổi. Để lại một tập Thơ, Truyện, Luận "Liễu Hà Đông Tập".

Bài thơ Giang Tuyết được Liễu Tông Nguyên làm trong khoảng thời gian bị biếm ở đất Vĩnh Châu (805-815). Năm Vĩnh Trinh Nguyên niên đời Đường Thuận Tông (805) khi cùng với Vương Thúc Văn phát động phong trào Cải cách đổi mới, áp chế thế lực của hoạn quan bên trong và chế ngự nổi loạn của các Phiên trấn bên ngoài. Nhưng thế lực phản động quá mạnh nên phong trào cải cách thất bại. Ông bị biếm làm Tư Mã Vĩnh Châu, tiếng là bị biếm, thực ra là đi đày, còn bị quản chế bởi các quan lại địa phương, ông như bị giam lỏng; nhưng với tinh thần bất khuất và ý chí kiên cường, ông luôn phản kháng lại với mọi hình thức. Bài thơ Giang Tuyết cũng là một trong những biểu hiện phản kháng không khuất phục của ông thông qua thi ca. Ta hãy đọc và nghiền ngẫm bài thơ thì sẽ rõ...

江雪                 Giang Tuyết

千山鳥飛絕， Thiên sơn điểu phi tuyệt,
萬徑人蹤滅。 Vạn kính nhân tung diệt.
孤舟蓑笠翁， Cô chu toa lập ông,
獨釣寒江雪。 Độc điếu hàn giang tuyết!
柳宗元             Liễu Tông Nguyên

* Nghĩa bài thơ:

Tuyết Rơi Trên Sông

Ngàn núi chim đã bay tuyệt mù mất hút cả rồi; Muôn lối đi ngỏ ngách cũng bặt tăm không một bóng người. Chỉ còn lại có một ông lão áo tơi nón lá trên một chiếc thuyền cô độc lẻ loi đang buông cần câu trên dòng sông tuyết rơi lạnh lẽo!

Cái tinh thần bất khuất phản kháng của Liễu Tông Nguyên được thể hiện qua hình ảnh đơn độc của một ông câu kiên cường vẫn buông cần trên sông tuyết, bất chấp cái lạnh lẽo hoang vắng của cảnh trí tuyết rơi, trong khi chim muông và người bộ hành đều vắng bóng!

* Diễn Nôm:

Giang Tuyết

Ngàn núi chim bay hết,
Muốn lối dấu người tiệt.
Áo lá chiếc thuyền câu,
Buông cần trên sông tuyết!

Lục bát:

Ngàn non chim mỏi cánh bay,

Vắng tanh muôn lối chẳng ai đi về 
Buông câu sông tuyết sơn khê,
Áo tơi nón lá tư bề một ông!

Đỗ Chiêu Đức 

***

Sông Tuyết

Non ngàn không một bóng chim qua

Chẳng vết chân người khắp nẻo xa

Trầm mặc ngư ông ngồi đợi cá

Đầy sông tuyết trắng một màu hoa

Phương Hà

***

Tuyết Lạnh Ngư Ông

Ngàn non u ám vắng chim bay 

Vạn nẻo người đâu thấy chốn này 

Nón lá, áo tơi chờ cá động 

Bạc đầu tuyết trắng lạnh lùng thay!

Mai Xuân Thanh 

December 01, 2021

***

Tuyết Trên Sông

Ngàn non chim vắng bóng

Vạn nẻo chẳng còn ai

Lão áo tơi thuyền nhỏ

Buông cần giữa tuyết bay

Kim Phượng

***

Sông Tuyết

Ngàn non xa tít chim bay hết

Vạn lối bóng người chẳng một ai

Tơi tả áo ông ,thuyền nhỏ đậu

Buông cần,tuyết đổ bến sông dài

songquang 

***

Giang Tuyết

1/

Chim ngàn đang lẳng lặng

Vạn nẻo đường hoang vắng

Thuyền câu chiếc áo tơi

Trên dòng bông tuyểt trắng

2/

Non ngàn vắng lặng tiếng chim

Nẻo đường hoang vắng khôn tìm bóng ai

Thuyền nan một mảnh áo tơi

Thả cần câu giữa tuyết rơi lạnh lùng

Mai Thắng 

***

Tuyết Trên Sông

Non ngàn chẳng bóng chim qua
Bặt tăm khắp lối nẻo xa vắng người
Lão ông nón lá áo tơi
Ôm cần lạnh giá tuyết rơi sông đầy

Kim Oanh

***

Bài Cảm Tác:

Câu Tuyết

Lạnh lùng trong gió tuyết 

Cô độc chiếc thuyền câu  

Danh lợi còn chi nữa 

Ưu Tư bạc mái đầu.

Quên Đi

Hoa Phi Hoa 花非花 - Bạch Cư Dị (772 - 846)

 

花非花

花非花， 

霧非霧。 

夜半來， 

天明去。 

來如春夢幾多時， 

去似朝雲無覓處。

Hoa Phi Hoa

Hoa phi hoa

Vụ phi vụ

Dạ bán lai

Thiên minh khứ

Lai như xuân mộng kỷ đa thời

Khứ tự triêu vân vô mịch xứ

Bạch Cư Dị (772 - 846)

***

Hoa Phi Hoa

Ngỡ hoa nhưng không phải hoa,

Tưởng sương cũng chẳng phải là sương đâu.

Nửa đêm em đến bên lâu,

Sáng ra em biến đi đâu mất rồi.

Đến, như sông nước luân hồi,

Đi, như mây cuốn về nơi non bồng.

Chỉ là sắc sắc không không!

NTV 

03/14/2019

***

Hoa Phi Hoa

Là hoa không phải là hoa,

Là sương không phải là sương.

Nửa đêm bỗng chợt hiện về,

Sáng ra đã bỏ mà đi.

Đến, giữa mộng lành đang giấc,

Đi, như mây sớm lang thang.

Ôi chao, một thoáng xuân thì!

Phạm Khắc Trí

03/17/2019

***

Hoa Phi Hoa

1/

Hoa chẳng phải

Sương cũng không

Nửa đêm lại

Đi rạng đông.

Đến gieo xuân mộng đương thì

Đi như mây sớm biệt ly phương nào?

2/

Hoa chẳng phải, chẳng sương kỳ lạ,

Nửa đêm lại sớm đã lên đường.

Đến gieo xuân mộng yêu đương

Đi như mây sớm biết phương trời nào?

Mailoc

***

Hoa Không Là Hoa

Chẳng phải là hoa, chẳng phải sương

Nửa đêm chợt đến, sáng lên đường

Giữa khi mộng đẹp còn êm ái

Đi biệt cho lòng khỏi vấn vương.

Phương Hà
***
Hoa Chẳng Là  Hoa

Hoa chẳng hoa
Sương chẳng sương
Nửa đêm đến

Sáng đôi đường
Đến như xuân mộng lạ thường
Đi như mây sớm biết phương nao tìm

Kim Oanh

Thơ Tranh: Thơ Cho Em Một Đời Yêu Dấu

  

Thầy Kính mến.

Mừng Thượng Thọ 88 của Thầy, em kính chúc Thầy thật dồi dào sức khoẻ và mãi hạnh phúc bên Cô cùng gia đình thương yêu.

Em kính tặng Thầy Cô món quà nhỏ này, mong thầy vui đón nhận.

(Em Kim Oanh) 

Thơ: Phạm Khắc Trí

Thơ Tranh: Kim Oanh

Mừng Sinh Nhật Thầy!

Sáng nay thức dậy rộn ràng
Khu Vườn Thơ Thẩn thi đàn vui thay
88 Thượng Thọ của thầy
Học trò lòng cũng vui vầy xiết bao
Chúc thầy sức khoẻ dồi dào
Quây quần con cháu ngọt ngào thương yêu
Bên Cô san sẻ vạn điều
Gia đình hạnh phúc thật nhiều Hồng ân!

Kim Oanh
Melbourne 10/2021

Mừng Sinh Nhật Thầy!

Sáng nay thức dậy rộn ràng
Khu Vườn Thơ Thẩn thi đàn vui thay
88 Thượng Thọ của thầy
Học trò lòng cũng vui vầy xiết bao
Chúc thầy sức khoẻ dồi dào
Quây quần con cháu ngọt ngào thương yêu
Bên Cô san sẻ vạn điều
Gia đình hạnh phúc thật nhiều Hồng ân!

Kim Oanh
Melbourne 10/2021

Tử Dạ Tứ Thời Ca 子夜四時歌 - Lý Bạch

 

子夜四時歌 Tử Dạ Tứ Thời Ca 

Thu Ca

Trường An nhất phiến nguyệt
Vạn hộ đảo y thanh
Thu phong xuy bất tận
Tổng thị Ngọc quan tình
Hà nhật bình Hồ lỗ
Lương nhân bãi viễn chinh

李白 Lý Bạch

Thu Ca: Trường An vằng vặc một vầng trăng sáng / Nhà nhà vang dội tiếng chầy giặt áo lạnh cho mùa đông sắp tới/ Gió thu thổi về lồng lộng không cùng / Như đưa tiễn tình ai ra mãi ngoài biên ải xa / Biết có ngày nào dẹp yên được giặc dữ / Cho chàng thôi chuyện chiến chinh để trở về nhà với thiếp.  

Thu Ca

Trường An một vầng trăng 
Tiếng chầy giặt rộn ràng
Gió thu thổi da diết 
Xót người ngoài ải quan 
Bao giờ yên giặc dữ 
Cho thiếp thôi nhớ chàng. 

Phạm Khắc Trí 

 05/12/2016
***
Các Bài Dịch Khác:
Thu Ca

Đêm Trường An trăng khuya một mảnh
Tiếng chày đêm lanh lảnh tư bề 
Gió thu hiu hắt lê thê
Nhớ nhung man mác sầu về Ngọc Quan 
Bao giờ Hồ giặc dẹp tan
Chiến chinh thôi hết để chàng bên em 

Mai Lộc
***
Khúc Ca Mùa Thu 

Trường An vằng vặc trăng soi
Tiếng chày giặt áo đầy vơi rộn ràng
Gió thu vi vút theo sang
Tiễn người chinh chiến dặm ngàn ải xa
Mong ngày non nước thái hoà
Chàng về với thiếp lệ nhoà yêu thương.

Phương Hà
***
Dịch Nghĩa: Thu Ca

Mảnh trăng mọc trên Trường An
Tiếng đập áo vang lên khắp muôn nhà
Gió mùa thu thổi không ngừng
Tất cả tình thương đều hướng về Ngọc Môn quan
Biết ngày nào dẹp xong giặc Hồ
Để chồng tôi không phải đi chinh chiến xa xôi.

Ghi chú:
良人 Lương Nhân: tiếng dùng cho người vợ gọi chồng

Dịch Thơ: Thu Ca

Vành trăng chiếu rọi Trường An
Tiếng chày giặt áo dậy vang mọi nhà
Gió thu chẳng ngớt rên la
Ngóng miền quan ải thiết tha bao tình
Giặc Hồ đến lúc nào bình
Để chàng thoát cảnh chiến chinh dặm ngàn

Quên Đi
***
Thu Ca

Trường An trăng mọc lên cao,
Chày khuya giặt áo vọng vào nhà ta.
Thu phong lướt thướt thổi qua,
Thương người biên ải xót xa nặng tình.
Giặc hồ xâm lược điêu linh,
Mong chồng, tàn cuộc chiến chinh, trở về!

Mai Xuân Thanh
***

Thu Ca

Vầng trăng lơ lững Trường An

Tiếng chày giã  gạo vang vang mọi nhà

Gió thu ào ạt thổi qua

Thương người quan ải dặm xa xót lòng

Giặc Hồ gieo rắc non sông

Mau tàn cuộc chiến người mong trở về

Kim Oanh

Hà Hoàng Cựu Tốt 河湟舊卒 - Trương Kiều

 

河湟舊卒               Hà Hoàng Cựu Tốt

少年隨將討河湟，Thiếu niên tuỳ tướng thảo Hà Hoàng, 
頭白時清返故鄉。Đầu bạch thời thanh phản cố hương. 
十萬漢軍零落盡，Thập vạn Hán quân linh lạc tận, 
獨吹邊曲向殘陽。 Độc xuy biên khúc hướng tàn dương.

張喬                         Trương Kiều

***

Dịch:

Tuổi trẻ rủ nhau đi cứu nước
Tóc xanh đến bạc mới về nhà
Người xưa ngày trước đâu còn nữa
Sáo gọi hồn ai dưới nắng tà?

Phạm Khắc Trí

***

Người Lính Cũ Đất Hà Hoàng

Người lính vấn thân quên thời trẻ

Yên giặc về quê bạc tóc xanh
Tản mát người xưa trông quanh quẻ!

Một mình sáo hướng buổi chiều hanh

Kim Oanh

Thơ Tranh: Nhất Phiến Băng Tâm Cảm Tác

Thầy kính mến.

Mừng Sinh Nhật Thượng Thọ 87 của Thầy.

Em kính chúc Thầy luôn dồi dào sức khoẻ, an lành và hạnh phúc bên Cô và gia đình thương yêu.

(Em Kim Oanh)

Thơ: Phạm Khắc Trí

Thơ Tranh: Kim Oanh

Thu Phong Từ 秋風詞 - Lý Bạch

Nhớ đến bạn bè, những lúc cùng nhau bên túi thơ bầu rượu, tinh cảm thật tràn đầy vui vẽ. Nay giữa đêm thu trăng sáng, cơn gió thu lành lạnh, một mình trong đêm trăng vắng, Lý Bạch càng thấy lòng cơ đơn, nhung nhớ.

秋風詞

秋風清， 

秋月明。 

落葉聚還散， 

寒鴉棲復驚。 

相思相見知何日， 

此時此夜難為情

李白 

Thu Phong Từ

Thu phong thanh, 

Thu nguyệt minh. 

Lạc diệp tụ hoàn tán, 

Hàn nha thê phục kinh. 

Tương tư, tương kiến tri hà nhật ? 

Thử thì thử dạ nan vi tình..

Lý Bạch

***

Dịch Nghĩa: 

Gió Thu

Gió thu trong

Trăng thu sáng

Lá rụng lúc tụ lại lúc phân tán

( Ý nói các Bạn già dầu gặp nhau rồi cũng chia tay)

Quạ đậu trên cành thấy lạnh phải rùng mình

(Lui về ẩn dật cũng cảm thấy đơn độc quạnh vắng)

Nhớ nhau không biết đến ngày nào mới gặp 

Giờ này đêm ấy tình cảm thật khó tả. 

Dịch Thơ:

Gió thu trong,

Đêm thu sáng,

Lá rụng, đùa xào xạc,

Quạ ngủ, lạnh giựt mình

Nhớ nhau không biết ngày nào gặp,

Đêm dài trăn trở xiết bao tình.

Phạm Khắc Trí

***

Gió Thu

Gió thu lành

Trăng thu thanh

Người đến rồi cũng đi

Cô đơn càng thêm lạnh

Nhớ nhau gặp lại chẳng biết ngày

Giờ nầy đêm ấy thiết tha thay 

Quên Đi

*** 

Gió Thu

Gió thu trong

Trăng thu sáng

Người đến rồi người xa

Cô đơn thêm lạnh giá

Nhớ nhau biết khi nào gặp lại

Giờ này đêm ấy lòng khó tả.

Kim Oanh 

***

Lời Từ Gió Thu

Gió thu hiu hắt lạnh lùng, 

Trăng thu vằng vặc khắp cùng không gian. 

Lá rơi như tụ lại tan, 

Qụa kêu đêm lạnh xua tan giấc hồ. 

Nhớ nhau, gặp lại bao giờ? 

Đêm nầy lúc ấy ngẩn ngơ bao tình! 

Đỗ Chiêu Đức 

***

Gió Thu Cảm

Gió Thu trong,thổi nghe mát lạnh

Trăng Thu lành,khiến chạnh lòng ta

Bạn già lúc đến lúc xa

Nỗi cô đơn ấy xót xa lạnh lùng

Biết khi nao trùng phùng gặp lại?

Giữa đêm nầy khoắc khoải khôn nguôi

Canh Thu luống những ngậm ngùi

Lòng đây khó tả buồn vui bây giờ

songquang 

***

Gió Thu

Gió thu mát
Trăng thu thanh
Đã gặp sao đành xa
Một mình thêm quạnh vắng
Biết bao giờ được trông thấy nhau
Nhớ đêm ấy càng xao xuyến lòng

Kim Phượng 

***

Gió Mùa Thu...

Thu gió hồ trong nghe mát mẻ

Thu trăng vằng vặc khỏe bình an

Cây vàng lá rụng hợp tan

Thân cao niên tủi chứa chan lệ nhòa

Quạ đậu cành cao nghe giá lạnh

Thương thân mình lòng chạnh chia tay

Nhớ nhau giáp mặt đợi ngày

Đêm nào giờ ấy mới hay nặng tình...

Mai Xuân Thanh

Ngày 19/06/2020

***

Gió Thu

1/

Gió thu nhẹ

Trăng thu sáng

Lá thu rơi tụ tán

Quạ đậu lạnh cồn cào 

Mơ nhiều nhớ lắm ngày nao gặp?

Giờ này đêm ấy hỏi tình sao? 

2/

Đêm thu gió nhẹ lùa qua

Thu không rọi ánh trăng tà thanh tao

Lá thu tụ tán lao xao 

Đàn chim quạ đậu lạnh dao cắt lòng

Nhớ thương có sẽ tương phùng?

Giờ này đêm ấy có mong vẹn tình?

Mai Thắng

200622

Thơ Tranh: Tầm Xuân Thi

Thơ: Kim Phượng

Thơ  Tranh: Kim Oanh 

Tảo Thu 早秋 - Hứa Hồn

Một chiếc lá ngô đồng rụng là cả thiên hạ đều biết trời đã vào Thu! "Ngô đồng nhất diệp lạc / Thiên hạ cộng tri thu" (Thơ Cổ) ̣

Tảo Thu

Tây phong sinh thúy la
Tàn huỳnh thê ngọc lộ
Tảo nhạn phất kim hà
Cao thụ hiểu hoàn mật
Viễn sơn tình cánh đa
Hoài Nam nhất diệp lạc
Tự giác Động Đình ba

Hứa Hồn (Thời Vãn Đường)
***
Dịch Thơ:

Đêm khuya bồng bềnh se sắt
Gió tây thổi nở rêu xanh
Đóm tàn ngủ trên sương ngọc
Nhạn sớm ruổi cánh ngang trời
Rừng cây về sáng u mặc
Núi xa mây tạnh rỡ ràng
Hoài Nam một chiếc lá rụng
Động Đình nổi sóng cảm thông!

Thu Sớm

Đêm lắng buồn hiu hắt
Gió vàng lộng rặng la
Đóm tàn ôm móc ngọc
Nhạn sớm ruổi ngân hà
Rừng sáng màu u mặc
Núi xa rạng thái hòa
Quê người chiếc lá rụng
Lòng động nỗi thu xa ...

Phạm Khắc Trí
***
Chớm Thu

Khuya khoắt băn khoăn tiếng sắt cầm
Gió tây rêu nở vẻ như tân
Đóm tàn sao ngủ trên sương ngọc
Nhạn sớm lại bay dưới dải ngân
Trầm mặc cây rừng yên buổi sáng
U nhàn sơn thủy lặng thiên vân
Lá thu lẻ chiếc Hoài Nam rụng
Hồ Động Đình cơn sóng chuyển âm

Mai Xuân Thanh
Ngày 08/09/2018
***
早秋                 Tảo Thu

遙夜泛清瑟， Dao dạ phiếm thanh sắt,
西風生翠蘿。 Tây phong sanh thúy la.
殘螢棲玉露， Tàn huỳnh thê ngọc lộ,
早雁拂金河。 Tảo nhạn phất kim hà.
高樹曉還密， Cao thọ hiểu hoàn mật,
遠山晴更多。 Viễn sơn tình cánh đa.
淮南一葉下， Hoài Nam nhất diệp hạ,
自覺洞庭波。 Tự giác Động Đình ba.

許渾                 Hứa Hồn

Chú Thích:

- Tảo thu 早秋 : là Buổi sáng mùa Thu.

- Phiếm : là Lan man, ở đây có nghĩa là Đàn. Phiếm thanh sắt là : Đang gãy đàn.

- Thuý La là những dây leo màu xanh lá cây.

- Tàn Huỳnh: Ánh sáng sắp tàn của con đom đóm.

- Ngọc Lộ: Những hạt sương sớm lắp lánh như những hạt ngọc.

- Kim Hà: là Giải Ngân Hà trên bầu trời.

- Mật: là Dầy, chỉ Rậm rạp, chưa tàn úa.

- Hoài Nam: 

用《淮南子説山訓》“見一葉落而知歲暮”和《楚辭九歌湘夫人》“洞庭波兮木葉下”意。Hai câu cuối dùng điển tích trong Hoài Nam Tử thuyết sơn huấn là "Kiến nhất diệp lạc nhi tri tuế mộ" Có nghĩa : Thấy một chiếc lá rơi thì biết là năm đã sắp tàn. Và ý trong Sở Từ cửu ca Tương Phu Nhân là "Động Đình ba hề mộc diệp hạ" Có nghĩa : Một chiếc lá rụng trên làn sóng nhấp nhô của hồ Động Đình.

Nghĩa bài thơ:
Sáng Thu

Trong đêm dài dằng dặc có tiếng đàn ai đó cứ réo rắc thâu canh, gió tây hiu hắt làm lay động những dây đằng la xanh biếc, và trong đám cỏ xanh còn lắp lánh những hạt sương mai làm cho ánh lửa của những con đom đóm như sắp lụi tàn. Đàn nhạn sớm bay lướt ngang qua dãy Ngân Hà hướng về Nam, hàng cây cao buổi sáng vẫn còn rậm rạp chưa úa tàn và xa xa nắng đã lên tràn ngập trên các núi đồi. Một chiếc lá Hoài Nam rơi rụng trên sóng nước hồ Động Đình thì biết rằng mùa thu đã đến và năm đã sắp tàn rồi.

Suốt bài thơ đều xoay quanh ý sáng thu: Tiếng đàn thâu canh suốt sáng, gió sớm làm lay động các dây leo chùm gởi; sương sớm lắp lánh làm mờ nhạt đi những ánh lửa đom đóm, đàn nhạn sớm lướt qua dãy Ngân Hà, hàng cây buổi sáng còn rậm rạp,

đồi núi xa xa tràn ngập ánh nắng ban mai ... Qủa là một buổi sáng đầy hình ảnh và tiếng động của mùa thu làm ray rức lòng người viễn xứ, đàn nhạn xuôi nam tránh lạnh, còn người lữ thứ thì bao giờ mới được về lại quê xưa ?!...

Diễn Nôm:

Sáng Thu

Đàn suốt đêm ray rức,
Gió tây lay dây lan.
Đóm tàn bên sương lạnh,
Nhạn lướt cạnh sông Ngân.
Cây sớm tàn rậm rạp,
Nắng lên núi xa gần.
Hoài Nam một chiếc lá,
Động Đình sóng mênh mông!

Lục bát:

Đàn ai thánh thót canh tàn,
Gió vàng hiu hắt lay giàn dây mơ.
Đóm tàn lắp lánh sương mờ,
Nhạn tung cánh sớm lướt bờ sông Ngân.
Cây cao sáng hãy xanh ngần,
Núi đồi nắng sớm như gần như xa.
Hoài Nam chiếc lá la đà,
Động Đình sóng gợn thu qua đông tàn!

Đỗ Chiêu Đức

***
Dịch Nghĩa:

Trong đêm dài tiếng đàn sắt trong trẻo vang vọng 

Gió tây thổi qua khiến những nấm xanh mọc lên 

Những con đom đóm tàn hơi bám vào hạt sương khiến hạt sương giống như ngọc 

Chim nhạn bay sớm lướt qua dãy Ngân Hà

Trời sáng mới thấy những cây cao thật rậm rạp 

Trời tỏ mới thấy nhiều dãy núi ngoài xa

Một lá cây rơi xuống sông Hoài 

Cảm thấy như hồ Động Đình nổi sóng

Dịch Thơ:

Thu Sớm

Đêm vắng đàn ai khẩy vọng sang
Gió tây lất phất nấm xanh tràn
Sương mai kề đóm trông như ngọc
Bóng nhạn bên trời vỗ cánh sang
Sáng hẳn thấy rừng cây rậm rạp
Trời trong nọ dãy núi hàng hàng
Sông Hoài chiếc lá rơi xao động
Cứ ngỡ Động Đình ngọn sóng lan.

Quên Đi
***
Tảo Thu

Réo rắt đàn đêm vắng
Gió Tây kích nấm ra
Đóm tàn cạnh móc ngọc
Nhạn sớm lướt Ngân Hà
Trời sáng lộ cây rợp
Cảnh quang tỏ núi xa
Sông Hoài rơi chiếc lá
Sóng Động Đình dường qua

Kim Phượng
***
Thu Sớm

Đàn đêm réo rắt canh thâu
Gió tây lay đọng xanh màu đằng la
Đom Đóm ánh ngọc sương sa
Sớm mai nhạn lướt Ngân Hà về nam
Rừng cây vầng dương ló dạng
Đỉnh đồi tỏa nắng lan tràn trời trong
Hoài Nam lá rụng trên sông
Dường như dậy sóng mênh mông Động Đình

Kim Oanh
***
Thu Sớm

Đàn ai réo rắt suốt năm canh
Gió hắt hiu lay động lá cành
Sương sớm long lanh che lửa đóm
Nhạn đàn tung cánh lướt trời thanh
Sáng ra lộ bóng cây cao vút
Trời tỏ in hình núi thẳm xanh
Một chiếc lá rơi trên mặt nước
Động Đình đồng cảm sóng lan quanh.

Phương Hà
***
Thu Sớm

Suốt năm canh đàn ai réo rắt
Gió Tây làm lay lắt lá cành
Đóm tàn,sương sớm long lanh
Bên trời cánh nhạn lướt nhanh ngân hà
Ánh thái dương cũng vừa ló dạng
Nắng đầu ngày núi rạng xanh trong
Sông Hoài lá rụng xuôi dòng
Động Đình lan sóng chạnh lòng Thu xa

songquang
9/12/2018

Thiên Nhai 天涯 - Lý Thương Ẩn (813 - 858)

Thiên Nhai
Lý Thương Ẩn (813 - 858)

Xuân nhật tại thiên nhai
Thiên nhai nhật hựu tà
Oanh đề như hữu lệ
Vi thấp tối cao hoa

Một Chiều Xuân Bên Trời
(Bên trời góc bể bơ vơ - Truyện Kiều - Nguyễn Du)
1/
Ngày xuân ở bên trời
Lại một chiều xa nhà
Oanh hót như có nước mắt
Làm ướt đóa hoa trời (?) 

2/
Ngày xuân nơi xứ lạ,
Lại một chiều xa nhà.
Oanh hót đổ sương muộn,
Hoa trời đẫm lệ sa.

Phạm Khắc Trí
04/20/2018 

Phụ Chú: Trời cao, đất thấp ̣ Trời là cao nhất ̣ Tối cao hoa, hoa cao nhất, chuyển ngữ thành hoa trời. Còn hoa trời là hoa gì thì tùy ý. Còn nói gì nữa, cuối đời lữ thứ, bên trời góc bể, một chiều xuân.  

***

Các Bài Dịch Khác:

1. Bản chữ Hán cổ của bài thơ:

天涯                  Thiên Nha

春日在天涯， Xuân nhật tại thiên nha,
天涯日又斜。 Thiên nha nhựt hựu tà.
鶯啼如有淚， Oanh đề như hữu lệ,
爲溼最高花。 Vị thấp tối cao hoa!
李商隱             Lý Thương Ẩn

2. Chú Thích:

* Thiên Nha: Còn đọc là Thiên Nhai, là Chân trời góc bể, thường được nói là Hải Giác Thiên Nha 海角天涯, ta nói là Góc bể chân trời.

* Tà: là Nghiêng là Xiên. Nhựt Hựu Tà là Mặt trời lại xiên, là nắng đã về chiều.

* Đề 啼: Có bộ KHẨU 口 bên trái, nên có nghĩa là Gáy, mà cũng có nghĩa là Khóc nữa!

3. Nghĩa Bài Thơ:

Nơi Chân Trời

Ngày xuân mà ta còn ở tận chân trời, Cái xứ tận chân trời nầy trong ngày đã sắp tàn, nắng đà nghiêng chiếu. Tiếng hót như kêu thương của các con chim Oanh như có tiếng lệ rơi, làm ướt hết các cành hoa ở trên cao nhất !

Tại sao lại làm ướt các cành hoa ở trên cao nhất?! Vì đó là những đóa hoa đẹp nhất nở cuối cùng của buổi tàn xuân. Như ta đã từng biết Lý Thương Ẩn là một chàng thư sinh đa tình, đa sầu đa cảm hợp với Đỗ Mục cũng là một thư sinh đa tình đa sầu đa cảm thành một cặp LÝ ĐỖ đa tình ướt át ở buổi tàn Đường. Lý đã cảm thương cho thân phận mình lưu lạc ở góc bể chân trời, giờ lại cũng ở nơi góc bể chân trời nầy tiễn biệt nàng xuân trong buổi chiều tà, từ "thiên nha" được lặp lại đến 2 lần cho thấy nỗi lòng xót xa của kẻ bất đắc chí còn trôi nổi nơi xứ lạ quê người!

4. Diễn Nôm:
Nơi Chân Trời

Xuân ở tận chân trời,
Chân trời ngắm chiều rơi.
Oanh hót như ứa lệ,
Làm ướt hoa bên trời!

Lục bát:

Xuân còn ở tận chân trời,
Nơi chân trời ngắm chiều rơi bàng hoàng.
Tiếng oanh như có lệ tràn,
Hoa trên cao cũng ngỡ ngàng ướt theo!

Đỗ Chiêu Đức
***
Ở Tận Chân Trời
1/
Ở tận chân trời xám
Xuân về nắng sắp tàn
Oanh kêu vang mắt lệ
Ướt hoa châu ngỡ ngàng!
2/
Rón rén xuân về ở cuối trời
Dường như vạt nắng cũng chơi vơi
Chim Oanh nức nở hai hàng lệ
Nhỏ xuống đài hoa nước mắt rơi!

Mai Xuân Thanh
Ngày 20 tháng 04 năm 2018
***
Tận Chân Trời

Tận chân trời ta vẫn xuân 

Chiều phai nghiêng đổ sầu dâng nắng tàn 

Bi thương mưa lệ Oanh than
Cành cao hoa cũng đa mang ướt nhòa

Kim Oanh

***
Tận Cuối Trời

Cuối trời xuân vẫn đó
Có nắng chiều buông lơi
Chim hót hồ rơi lệ
Cành cao ướt tả tơi

Kim Phượng

Văn Quyên 聞䳌 - Phương Hiếu Nhụ

Nhàn lão, một bài thơ xưa, với vài cảm xúc ghi vội. Có là giây phút hạnh phúc an ủi chăng, cho người nửa đời biệt xứ, khi tưởng nghe được tiếng quyên kêu buồn, đã nghĩ là mình vẫn còn có một nơi chốn để nhớ, để về?

Cảm Xúc Ghi Vội Trong Lúc Nghe Tiếng Cuốc Kêu

"Chốn xưa nhớ về 
 Chốn xưa nhớ về 
Chốn xưa nhớ về ... "

Một tiếng, chạnh lòng lữ thứ
Hai tiếng, xót phận ngu ngơ
Ba tiếng, mây trắng dật dờ
Bốn tiếng, vườn xưa còn đó
Năm tiếng, trăng lọt song thưa
Bóng ai miệt mài canh cửi
Sáu tiếng, lệ hoa huyết đổ
Ố hoen trổ tím lan thềm
Bảy, tám, chín tiếng ... hết biết
Lặng ngồi, nước mắt bơ vơ
Nhớ trước, hồi còn ở nhà
Dửng dưng chim kêu chim gọi
Thân nay, đất khách, mới hiểu
Bạc đầu tiếng cuốc vu vơ!

Phạm Khắc Trí

***

1. Nguyên Tác chữ Hán cổ của bài thơ:

聞䳌                        Văn Quyên

不如歸去，            Bất như quy khứ,
不如歸去 !              Bất như quy khứ !
一聲動我愁，         Nhất thanh động ngã sầu,
二聲傷我慮。         Nhị thanh thương ngã lự.
三聲思逐白雲飛， Tam thanh tư trục bạch vân phi,
四聲夣繞荆花樹。 Tứ thanh mộng hiểu kinh hoa thụ.
五聲落月照踈櫺， Ngũ thanh lạc nguyệt chiếu sơ linh,
想見當年弄機杼。 Tưởng kiến đương niên lộng cơ trữ.
六聲泣血濺花枝， Lục thanh khấp huyết tiễn hoa chi,
恐汚堦前蘭茁紫。 Khủng ô giai tiền lan truất tử.
七八九聲不忍聞， Thất bát cửu thanh bất nhẫn văn,
起坐無言淚如雨。 Tọa khởi vô ngôn lệ như vũ.
憶昔在家未逺遊， Ức tích tại gia vị viễn du,
毎聽䳌聲無點愁。  Mỗi thính quyên thanh vô điểm sầu.
今日身在金陵上， Kim nhật than tại Kim Lăng thượng,
始信䳌聲能白頭 !   Thủy tín quyên thanh năng bạch đầu!

明·方孝孺　　       Phương Hiếu Nhụ

2. Chú Thích:

* Phương Hiếu Nhụ 方孝孺 ( 1357-1402 ), tự là Hi Trực, Hi Cổ. Người huyện Ninh Hải tỉnh Chiết Giang ( nay là TP Ninh Ba tỉnh Chiết Giang ). Ông là một nhà thơ, nhà tư tưởng, nhà văn học của đời Minh. Thục Hiến Vương Chu Xuân gọi ông là Chánh Học, nên người đời xưng ông là Chánh Học Tiên Sinh. Sau vì tham gia tổ chức Tiểu Phan, nên sau Tĩnh Nạn chi biến, không hợp tác với Minh Thành Tổ Chu Đệ, bị Đệ tru di thập tộc.

* Văn Quyên 聞䳌 : là nghe tiếng chim quyên kêu. Chim Quyên người Miền Nam gọi là Con Cuốc, miền Bắc gọi là Con Quấc.

* Bất như 不如 : Không phải là " Không bằng ". Ở đây có nghĩa là Thôi thì ..., Thôi hãy ...

* Kinh Hoa Thụ 荆花樹 : Một loại cây có gai trổ hoa đẹp như Hoa Giấy của ta, thường được trồng trước sân nhà, nên tượng trưng cho Cái Nhà , cho gia đình.

* Sơ Linh 踈櫺 : là Cái mái hiên che ngoài song cửa sổ.

* Cơ Trữ 機杼 : là Cái Khung cưởi để dệt vải.

* Khấp huyết tiễn hoa chi 泣血濺花枝 : Nước mắt khóc thành máu tưới lên các nhánh hoa.

* Vô Điểm Sầu 無點愁 : là Không một chút ưu sầu nào cả.

* Thủy tín 始信 : Mới tin rằng ...

3. Nghĩa Bài Thơ:

Về đi thôi, hãy về đi thôi! Cuốc kêu một tiếng đã khơi động mối sầu của ta, kêu hai tiếng lại đánh động niềm ưu tư của ta, kêu ba tiếng làm cho sự nhớ thương của ta bay theo làn mây trắng, kêu bốn tiếng thì mộng hồn của ta đã vờn quanh cây Tử kinh hoa trước sân nhà rồi, kêu năm tiếng thì bóng nguyệt đã mờ ngoài song cửa sổ, nhớ đến ai năm nào còn ngồi dệt cưởi bên song. Sáu tiếng cuốc kêu thì máu đã vãi khắp các cành hoa, e rằng đã làm hoen ố đi cành phong lan tím trước thềm. Bảy tám chín tiếng tiếp theo ta đã không đành lòng nghe nữa, ngồi bật dậy không nói năng chi mà lệ nhỏ như mưa. Nhớ lại những năm xưa còn ở nhà chưa lê gót lãng du, mỗi lần nghe cuốc kêu ta không chút âu sầu nào cả. Hôm nay thì thân ta đang ở tại Kim Lăng, ta mới tin rằng tiếng cuốc kêu dễ làm cho người ta trở thành đầu bạc !

Đọc bài thơ trên làm cho ta nhớ đến Tam Nguyên Yên Đỗ với:

Khoắc khoải sầu đưa giọng lửng lơ ...
và ...
Năm canh máu chảy đêm hè vắng ...
với ...
Sáu khắc hồn tan bóng nguyệt mờ!
nên dễ ...
Giục khách giang hồ dạ ngẩn ngơ!

Tiếng cuốc kêu đêm qủa rất dễ đánh động lòng người ! Chưa đi mưa chưa thấy lạnh, chưa xa nhà chưa thấy nhớ quê, như cụ Tiên Điền đã từng trãi:
Đoạn trường ai có qua cầu mới hay!
4. Diễn Nôm:

Nghe Cuốc Kêu

Về đi thôi, hãy về đi thôi!
Một tiếng cuốc kêu đã sầu rồi,
Hai tiếng thương tâm ba tiếng nhớ,
Lòng ta đã theo với mây trời.
Bốn tiếng đến sân hoa tử kính,
Trăng tà năm tiếng trước song rơi.
Dưới hiên bóng nguyệt xế rồi,
Nhớ người năm cũ bên trời đưa thoi.
Sáu tiếng quyên mửa máu rồi,
Hoen cành lan tím chơi vơi trước thềm.
Bảy tám rồi chín tiếng liền,
Bật ngồi rơi lệ im lìm như mưa.
Quê nhà nhớ những ngày xưa,
Nghe quyên đêm vắng lòng chưa thấy buồn.
Nay Kim Lăng vạn dặm đường,
Mới hay quyên hót sầu thương bạc đầu !

Đỗ Chiêu Đức
***
Tiếng Quyên Kêu

Quốc kêu một tiếng thấy khôn rầu
Vẳng tiếng thứ hai cảm động lâu
Ba tiếng thương tâm mây trắng nhớ
Thứ tư tử kính khóc cơ cầu
Thứ năm dệt cửi trăng mờ bóng
Sáu tiếng máu rơi lan tím sầu
Bảy, tám, chín nghe chi nữa... dậy
Thầm rơi giọt lệ thấm dường mưa !
Buổi xưa nhớ lại còn niên thiếu
Nghe cuốc kêu vang chẳng biết sầu
Nức nỡ Kim Lăng quyên lạc giọng
Bạc đầu thoáng chốc quốc kêu lâu

Mai Xuân Thanh
Ngày 30 tháng 11 năm 2017

***
Nghe Cuốc Kêu

Hãy về đi hởi hãy về đi
Một tiếng cuốc kêu đã lụy bi
Hai tiếng chạnh niềm thương xót phận
Ba kêu khắc khoải mây trắng di
Bốn tiếng vườn đêm sầu não nuột
Năm tiếng nhớ người trăng tủi buông
Sáu tiếng nguyệt tà hoa rỉ máu
Lan tím trước thềm hoen cánh loang
Bảy tám chín tiếng chẳng ngơi buồn
Không từ bất động lệ mưa tuôn
Hồi tưởng ngày xưa nhớ quê nhà
Tâm chưa giao đọng giọng cuốc đa
Nay Kim Lăng cách đường vạn dặm
Chim kêu da diết bạc tóc pha!

Kim Oanh

Thơ Tranh: Ẩm Tửu Kỳ 5 - Uống Rượu

Thầy Phạm Khắc Trí kính mến, nhân Sinh Nhật Thượng Thọ 84 của Thầy 10/10/2017
Em có món quà nhỏ gửi thầy và kính chúc Thầy dồi dào sức khoẻ,
an lành, hạnh phúc bên Cô và gia đình thương yêu.
(Em Kim Oanh)

Dịch Thơ: Phạm Khắc Trí
Thơ Tranh: Kim Oanh

Phạm Khắc Trí Khóc Bạn Dương Hồng Đức

Thơ: Phạm Khắc Trí - Cựu Giáo Sư Phan Thanh Giản Cần Thơ ( NK 1968-1975)
Trình Bày: Kim Oanh

Tuyệt Cú 絕 句 - Giả Đảo

絕 句 Tuyệt Cú

二 句 三 年 得 ， Nhị cú tam niên đắc
一 吟 雙 淚 流 。 Nhất ngâm song lệ lưu
知 音 如 不 賞 ， Tri âm như bất thưởng
歸 臥 故 山 秋 。 Quy ngọa cố sơn thu
賈島                       Giả Đảo

Bài Dịch:

Ba năm làm được hai câu
Mỗi ngâm mỗi tủi lệ sầu chứa chan
Tri âm hờ hững chẳng màng
Thì thôi núi cũ thu vàng chờ nhau

​Phạm Khắc Trí
***
Tuyệt Cú

Làm được hai câu ba năm trọn
Lệ rơi sầu tủi mỗi lúc ngâm
Đoái hoài chăng hởi tri âm
Thu vàng núi cũ âm thầm đợi nhau

Kim Oanh
***
Dịch Nghĩa:

Mất ba năm trời mới được hai câu vừa ý
Mỗi lần ngâm lên là hai dòng nước mắt tuôn rơi
Này bạn chí thân sao không chịu thưởng thức
Thôi đành trở về với mùa thu nơi núi cũ

Dịch Thơ:
Tuyệt Cú

1/
Hai câu vừa ý mất ba năm
Lệ chảy đôi hàng mỗi bận ngâm
Thưởng thức bạn ơi sao lại chẳng
Tim thu núi cũ sống âm thầm

2/
Ba năm ưng ý hai câu
Mỗi lần ngâm đến dòng sầu chảy đôi
Bạn thân sao chẳng thưởng bồi
Đành về núi cũ đơn côi thu đời.

Quên Đi
***
Tuyệt Cú

1/
Ba năm làm được hai câu ổn
Nước mắt tuôn dài khi diễn ngâm
Hờ hững bạn thân không thưởng thức
Ngắm thu, về lại chốn sơn lâm.

2/
Hai câu làm suốt ba năm
Mắt tuôn suối lệ khi ngâm một mình
Bạn thân hờ hừng không nhìn
Ngắm thu, thôi lại về miền núi xưa.

Phương Hà
***
Tuyệt Cú

1/
Ba năm tuyệt cú chỉ hai câu
Cất tiếng ngâm nga đổ lệ sầu
Bằng hữu cớ sao không thưởng thức
Lặng thầm núi cũ lại vào thu

2/
Ba năm đắc ý đôi câu
Ngâm nga mỗi lúc rơi châu hai hàng
Bận thân chẳng thấy hỏi han
Đành cam núi cũ quan san thu về

Mai Xuân Thanh
Ngày 24 tháng 04 năm 2017
***
Phỏng ý thơ Giả Đảo

1/
Ba năm đắc ý chỉ đôi câu!
Mỗi lúc ngâm lên lệ đổ sầu
Ban hữu chẳng màng, không thưởng thức
Thu về núi cũ,vui cùng nhau

2/
Ba năm vừa ý hai câu
Ngâm lên chỉ thấy dòng châu đôi hàng
Bạn không thưởng thức chẳng màng
thôi về núi cũ, chờ sang thu vàng

Song Quang
***
Tuyệt Cú

Ba năm nắn nót được hai câu
Một lược ngâm nga lã chã châu .
Ai đó tri âm không thưởng thức,
Thôi về núi cũ gối thu sầu.

Mailoc phỏng dịch
***
Tứ Tuyệt
Ba năm toại ý đôi câu thơ
Dẫu một lần ngâm lệ đẫm mờ
Tri kỷ đành sao lòng chẳng cảm
Quay về núi cũ với thu mơ

Kim Phượng
***
Ngắt Câu

1/
Ba năm hai câu được
Một ngâm nước mắt rơi
Tri âm không khen thưởng
Về núi cũ, thu ngơi!!

2/
Ba năm hoàn tất hai câu
Một ngâm nước mắt theo nhau đôi hàng
Tri âm ví chẳng ngó ngàng
Về nơi núi cũ thu vàng nghỉ ngơi!!

Lộc Bắc
Mai17

Ức Đông Sơn 憶東山 - Lý Bạch

Ðã lâu không về Ðông Sơn (hay quê nhà) / Nơi có động tường vi (hay mai vàng nở muộn) vào cuối xuân đầu hạ / Vào một đêm trăng không trăng mây trắng đầy trời / Còn không vầng trăng xưa dẫn lối tôi về?

Đêm Trăng Nhớ Nhà

PKT - Mây Tần 2013

1/

Quê nhà lâu trở lại 

Mai nở đã bao mùa 

Mây trắng trời phiêu lãng 

Trăng nào rụng lối xưa?

2/
Nhà lâu không về lại
Tường Vi đã bao mùa
Mây trời trôi bàng bạc
Trăng buồn giãi thềm xưa?

Phạm Khắc Trí 

02/28/2017

***

Lâu rồi không ghé Đông Sơn
Tường Vi mấy độ giăng buồn nở hoa
Mây trôi bàng bạc phương xa
Ánh trăng đi lạc vào nhà ai đây

Trầm Vân

***

憶東山其一 Ức Đông Sơn Kỳ 1 

李白 Lý Bạch 

不向東山久， Bất hướng Đông Sơn cửu 

薔薇幾度花。 Tường vi kỷ độ hoa 

白雲還自散， Bạch vân hoàn tự tán 

明月落誰家。 Minh nguyệt lạc thùy gia 

Dịch nghĩa

Nhớ Đông Sơn 

Đã lâu rồi không đến Đông Sơn

Hoa Tường Vi đã nở mấy lần? 

Mây trắng lại tự tan ra 

Trăng sáng rụng xuống nhà nào? 

Dịch Thơ

1/

Đông Sơn xa cách lâu rồi

Tường Vi mấy lượt đâm chồi ra hoa

Mây khi hợp lúc rời xa

Vầng trăng trong sáng ghé nhà ai đây.

2/

Lâu rồi chưa trở lại Đông Sơn

Bao lượt Tường Vi ong bướm vờn

Mây trắng lang thang đi khắp nẻo

Nhà ai thắp sáng ánh trăng đơn.

3/

Quê cũ quá xa vời

Tường Vi mấy lượt rơi

Mây kia còn lạc lối

Trăng ghé nhà ai chơi.

Quên Đi

*** 

憶東山             Ức Đông Sơn

不向東山久， Bất hướng Đông sơn cữu,

薔薇幾度花？ Tường vi kỷ độ hoa?

白雲還自散， Bạch vân hoàn tự tán,

明月落誰家？ Minh nguyệt lạc thùy gia?

李白                Lý Bạch.

CHÚ THÍCH:

1. HƯỚNG: Danh từ là Phương hướng. Động Từ là Quay về phía nào đó, là Trông ngóng. BẤT HƯỚNG: Không có đi về hướng nào đó.

2. ĐỘ : là Lần, là Lượt. là Niên độ : Mỗi năm một lần. KỶ ĐỘ là Mấy lần , Mấy lượt, là Mấy năm trời rồi.

3. HOÀN: Động từ là Trả trở lại. Trạng Từ là Vẫn, Vẫn còn. Trong bài thơ là Trạng từ.

4. LẠC: là Rơi, Rụng. Ở trong bài thơ có nghĩa là Lặn .

Dịch nghĩa

Nhớ Đông Sơn

Đã lâu lắm rồi, không có về thăm lại Đông Sơn. Không biết là hoa tường vi đã mấy lần tàn rồi lại nở?. Không biết là, mây trắng có còn tự mình tan biến trên bầu trời Đông Sơn không, và đêm nay, vầng trăng sáng kia sẽ rụng xuống nhà của ai đây?!

Có tài liệu cho rằng Đông Sơn ở đây là chỗ ở của danh tướng Tạ An, nơi Lý Bạch đã từng 3 lần đến và làm cả thảy 15 bài thơ.

Đông Sơn có Tường Vi Động, có Bạch Vân Hiên và Minh Nguyệt Đường, cho nên bài thơ trên còn có ý nghĩa song quan như sau: 

Đã lâu lắm chưa về thăm lại Tường Vi Động của Đông Sơn, không biết là hoa ở đó đã tàn nở được mấy lần rồi?. Không biết mây ở Bạch Vân Hiên có còn tự mình tan biến, và trăng ở Minh Nguyệt Đường đêm nay rụng xuống nhà của ai đây?!

Diễn Nôm:

Nhớ Đông Sơn

Đông Sơn lâu không đến,

Mấy độ tường vi phai?

Mây trắng còn tan biến,

Trăng vàng rụng nhà ai?!

Lục bát:

Đông Sơn lâu quá không qua,

Tường vi mấy độ hoa đà phôi phai?

Ngẩn ngơ mây trắng còn bay,

Trăng vàng rụng xuống nhà ai đêm này?!

Đỗ Chiêu Đức. 

***

Các Bài Dịch khác:

Nhớ Đông Sơn

( 1 )

Đông Sơn giã biệt lâu rồi

Tường vi năm cũ còn cười trước sân?

Mây trời tản mác bao lần 

Nhà ai ngập bóng trăng vàng đêm nay?

( 2 )

Đông Sơn đã cách xa

Tường vi mấy độ hoa?

Mây trời còn tản mác

Trăng có rụng hiên nhà?

( 3 )

Đông Sơn cách biệt đã lâu rồi

Bao độ tường vi nở rạng ngời?

Mây trắng vẫn còn đang tản mác

Nhà ai trăng xuống ngõ thăm người?

( 4 )

Đông Sơn đã từ lâu cách biệt

Tường vi xưa mấy dịp đơm hoa?

Mây còn tản mác trời xa 

Trăng vàng rơi xuống hiên nhà của ai?

Phương Hà phỏng dịch

***

Đông Sơn Nhớ Lại

1) Lâu rồi không ghé Đông Sơn

Tường vi mấy độ đẹp hơn...hoa tàn

Vân Hiên mây trắng hợp tan

Nguyệt Đường đêm rụng trăng vàng nhà ai !

2) Nhớ lại Đông Sơn lâu chẵng ghé

Thăm Tường Vi đẹp đẻ đổi thay

Hợp tan gió nhẹ mây bay

Nhà ai trăng rụng đêm nay ánh vàng

3) Đông Sơn không ghé lại

Mấy độ hoa Tường Vi

Mây trời còn tan hợp

Trăng rụng nhà ai đi ...!

Mai Xuân Thanh

Ngày 01 tháng 03 năm 2017

***

Nhớ Đông Sơn 

Cách biệt Đông Sơn chưa trở lại

Tường Vi mấy lượt nhụy tàn phai

Mây kia lờ lững dần tan tụ

Trăng sáng sân nhà nhà của ai

Kim Phượng

***

Nhớ Sơn Đông

Chưa về thăm lại non Đông

Tường Vi năm cũ trổ bông bao lần

Mây bay man mác tan dần

Nhà ai vàng ánh một vầng trăng soi?

Kim Oanh